Stan odżywienia i skład ciała osób starszych jako przesłanki do stosowania żywienia dietetycznego
Streszczenie
WSTĘP: Zagrożenie nadwagą i otyłością wynika z nieprawidłowo zbilansowanego pożywienia oraz małej aktywności fizycznej. Powikłania wynikające z nadmiernej masy ciała negatywnie wpływają na stan zdrowia osób starszych. Celem niniejszej pracy jest prezentacja wstępnych wyników szero kich badań dotyczących identyfikacji przesłanek stosowania żywienia dietetycznego u osób starszych ze szczególnym uwzględnieniem stanu odżywienia i składu ciała.
MATERIAŁ I METODY: Badania pr zeprowadzono wśród 44 kuracjuszy Instytutu Zdrowia Sofra w Mielnie-Unieściu. Wykonano pomiary wysokości, masy ciała oraz obwodu talii, wyliczono wskaźnik masy ciała Queteleta II — BMI (body mass index) oraz współczynnik talia–biodro. Za pomocą aparatu BioScan 920-2 dokonano analizy składu ciała. Do oceny zagrożenia sarkopenią wykorzystano wskaźnik SMI ( skeletal muscle index). Do oceny statystycznej otr zymanych wyników zastosowano test U Manna-Whitneya, przyjęto poziom istotności a = 0,05.
WYNIKI: Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że wszyscy badani przekroczyli zalecane normy co do obwodu talii, 50% mężczyzn charakter yzowała się otyłością br zuszną i 50% pośladkowo-udową. Wszystkie kobiety charakteryzowały się otyłością brzuszną. Połowa mężczyzn charakteryzowała się nadwagą, a 50% otyłością pier wszego stopnia, 6% kobiet miało prawidłową masę ciała, 13% nadwagę, 20% otyłość pierwszego stopnia, 26,6% otyłość drugiego stopnia, a 33,3% otyłość tr zeciego stopnia. Udział tkanki tłuszczowej odnotowano wśród mężczyzn średnio na poziomie 28,51%, a kobiet 47,25%. Udział beztłuszczowej masy ciała odnotowano wśród mężczyzn średnio na poziomie 72,49%, a kobiet 52,27%. Masę mięśniową odnotowano wśród mężczyzn średnio na poziomie 32,78 k g, a kobiet 21,03 kg. Zagrożenie sarkopenią odnotowano wśród 50% mężczyzn i 80% kobiet. Prawidłową zawartość wody całkowitej odnotowano u 50% mężczyzn i u niespełna 6% kobiet.
WNIOSKI: Wykazany poziom nadwagi i otyłości wśród badanych pacjentów (kuracjuszy) bezwzględnie kwalifikuje ich do zastosowani żywienia dietetycznego . Zidentyfikowany poziom zagrożenia sarkopenią sugeruje konieczność zastosowania treningu oporowego w celu zniwelowania jego negatywnych skutków. Wykazany stopień udziału wody całkowitej w organizmie sugeruje konieczność poprawy tego wskaźnika w celu wyeliminowania za grożenia odwodnienia. Należy prowadzić edukację zdrowotną pacjentów w zakresie racjonalnego odżywiania i aktywności fizycznej.
Słowa kluczowe: osoby starszeskład ciałabioimpedancjaBMI
Referencje
- Cyganek K. Jak leczyć otyłość – przegląd aktualnych metod terapii. Diabetologia Praktyczna. 2008; 9(1): 39–43.
- Klich-Rączka A. Żywienie i pielęgnacja seniorów. [w:] Geriatria z elementami gerontologii ogólnej. Grodzicki T, Kocemba J, Skalska N (red). ViaMedica, Gdańsk. ; 2006: 413–417.
- Roszkowski W. Żywienie osób starszych. W: Grzymisławski M, Gawęcki J (red.). Żywienie człowieka zdrowego i chorego. PWN, Warszawa 2010: 80–89.
- Szadkowska A., Bodalski J. Otyłość u dzieci i młodzieży. Przew Lek 2003, 6, 9:54-58.
- Dżygadło B, Łepecka-Klusek C, Pilewski B. Wykorzystanie analizy impedancji bioelektrycznej w profilaktyce i leczeniu nadwagi i otyłości. Probl Hig Epidemiol. 2012; 93(2): 274–280.
- Zahorska-Markiewicz B. Otyłość, Poradnik dla lekarzy. Kraków, Arch-Plus 2002.
- http://sofra.com.pl/index.php/pl/; 30.03.2015.
- Drozdowski Z., Antropometria w wychowaniu fizycznym. Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu, Poznań 1998.
- Friedrich M, Goluch-Koniuszy Z., Sadowska J., Rygielska M. Fizjologia żywienia człowieka. Wydawnictwo Uczelniane Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Szczecin 2013: 156.
- Kinalska K, Popławska-Kita A, Telejko B, et al. Otyłość a zaburzenia przemiany węglowodanowej. Endokrynologia, Otyłość, Zaburzenia Przemiany Materii. 2006; 2(3): 94–101.
- BioScan 920-2
- Krzymińska-Siemaszko R, Wieczorowska-Tobis K. Ocena sarkopenii u osób starszych – przyczynek do metodologii. Nowiny Lekarskie 2012; 81(1): 6–20.
- STATISTICA Version 10.0 64-Bit. (2013): StatSoft Polska Sp. z o.o. Licencja AGAP108E324312AR-P
- Brończyk-Puzoń A, Bieniek J. Żywienie osób starszych na podstawie nowelizacji norm żywienia Instytutu Żywności i Żywienia dla populacji polskiej z 2012 roku. Nowa Medycyna. 2013; 4: 151–155.
- Ożga E, Małgorzewicz S. Ocena stanu odżywienia osób starszych. Geriatria. 2013; 7: 98–103.
- Wojszel ZB. Niedożywienie i dylematy leczenia żywieniowego w geriatrii. Postępy Nauk Medycznych. 2011; 8: 649–657.
- Sikorska-Wiśniewska G. Nadwaga i otyłość u dzieci i młodzieży. Żywność Nauka Technologia Jakość. 2007; 6(55): 71–80.
- Kotwas M, Mazurek A, Wrońska A, Kmieć Z. Patogeneza i leczenie otyłości u osób w podeszłym wieku. Forum Medycyny Rodzinnej. 2008; 2(6): 435–444.
- Barlett HL, Puhl SM, Hodgson JL, et al. Fat-free mass in relation to stature: ratios of fat-free mass to height in children, adults, and elderly subjects. Am J Clin Nutr. 1991; 53(5): 1112–1116.
- Steen B, Bosaeus I, Elmståhl S, et al. Body composition in the elderly estimated with an electrical impedance method. Compr Gerontol A. 1987; 1(3): 102–105.
- Bolanowski M, Zadrożna-Śliwka B, Zatońska K. Badanie składu ciała – metody i możliwości zastosowania w zaburzeniach hormonalnych. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2005; 1(1): 20–25.
- Rosenberg IH, Rosenberg IH. Sarcopenia: origins and clinical relevance. J Nutr. 1997; 127(5 Suppl): 990S–991S.
- Baumgartner RN, Koehler KM, Gallagher D, et al. Epidemiology of sarcopenia among the elderly in New Mexico. Am J Epidemiol. 1998; 147(8): 755–763.
- Janssen I, Heymsfield SB, Ross R. Low relative skeletal muscle mass (sarcopenia) in older persons is associated with functional impairment and physical disability. J Am Geriatr Soc. 2002; 50(5): 889–896.
- Bauer JM, Sieber CC. Sarcopenia and frailty: a clinician's controversial point of view. Exp Gerontol. 2008; 43(7): 674–678.
- von Haehling S, Morley JE, Anker SD. An overview of sarcopenia: facts and numbers on prevalence and clinical impact. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2010; 1(2): 129–133.
- Janssen I. Evolution of sarcopenia research. Appl Physiol Nutr Metab. 2010; 35(5): 707–712.
- Jośko-Ochojska J, Spandel L, Brus R. Odwodnienie osób w podeszłym wieku jako problem zdrowia publicznego. Hygeia Public Health. 2014; 49(4): 712–717.
![](https://journals.viamedica.pl/plugins/generic/popups/images/icons/close.png)