Vol 17, No 1 (2023)
Letter to the Editor
Published online: 2023-03-06

open access

Page views 2356
Article views/downloads 395
Get Citation

Connect on Social Media

Connect on Social Media

Hospice and Palliative Care Evaluation Symptoms and Problems Checklist (HOPE-SP-CL): a simple tool in the eligibility process for patients in palliative and hospice care

Tomasz Grądalski12
Palliat Med Pract 2023;17(1):62-67.

Abstract

Not available

List do Redakcji

Hospice and Palliative Care Evaluation Symptoms and Problems Checklist (HOPE-SP-CL): proste narzędzie oceny w procesie kwalifikacji pacjentów do opieki paliatywnej i hospicyjnej

Tomasz Grądalski12
1Katedra Medycyny Paliatywnej, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków
2Hospicjum im. św. Łazarza, Kraków

Adres do korespondencji:

Tomasz Grądalski

ul. Fatimska 17, 31–831 Kraków

tel.: 12 641 46 59, e-mail: tomgr@mp.pl

Palliative Medicine in Practice 2023; 17, 1, 65–67

Copyright © 2023 Via Medica, ISSN 2545–0425, e-ISSN 2545–1359

Artykuł jest dostępny bezpłatnie na podstawie licencji Creative Common Attribution-Non-Commercial-No Derivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) umożliwiającej jego pobranie oraz udostępnianie pod warunkiem wskazania autorstwa i wydawcy. Niedopuszczalne jest wprowadzanie jakichkolwiek zmian lub wykorzystanie komercyjne bez zgody wydawcy.

Artykuł jest tłumaczeniem pracy: Grądalski T, Hospice and Palliative Care Evaluation Symptoms and Problems Checklist (HOPE-SP-CL): A simple tool in the eligibility process for patients in palliative and hospice care. Palliat. Med. Pract. 2023, tom 17, nr 1: 62–67. DOI: 10.5603/PMPI.a2023.0007. Należy cytować wersję pierwotną.

Szanowny Panie Redaktorze,

nie milkną dyskusje dotyczące optymalnego modelu kwalifikowania pacjentów do opieki paliatywnej i hospicyjnej (OPH) [1]. Aktualny system prawny w Polsce określa jedynie ogólne ramy organizacyjne tego procesu. Są one ograniczone wyłącznie listą rozpoznań schorzeń nierokujących nadziei na wyleczenie lub również, co wynika z przyjętej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia definicji OPH, niepoddających się leczeniu przyczynowemu [2].

Proces kwalifikacji do objęcia opieką przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie analizowane jest skierowanie lekarskie i dołączona dokumentacja medyczna przez jednostkę OPH. Wykorzystywane są przy tym informacje umieszczone na skierowaniu i w dostępnej dokumentacji medycznej chorego. Wystawiający skierowanie ma obowiązek umieszczenia na nim informacji niezbędnych do rozpoczęcia leczenia i opieki [3], ustawodawca nie precyzuje jednak, jakie wskazania medyczne (poza rozpoznaniem choroby) są istotne dla podejmowania właściwych decyzji o kwalifikacji bądź dyskwalifikacji. Tymczasem na podstawie tych informacji jednostka OPH powinna w chwili rejestracji zakwalifikować pacjenta jako przypadek pilny lub stabilny. W konsekwencji temu pierwszemu należy zaoferować rozpoczęcie opieki wcześniej (ustalić termin konsultacji w domu pacjenta lub przyjęcia do opieki stacjonarnej). W drugim etapie kwalifikowania, podczas pierwszej konsultacji, lekarz OPH podejmuje ostateczną decyzję o przyjęciu lub odmowie przyjęcia, na podstawie badania klinicznego.

Obecnie jednostki OPH kierują się wskazaniami medycznymi do objęcia opieką (także do rozpoczęcia jej w trybie pilnym lub stabilnym) dobieranymi ad hoc. Wynika to z braku jednolitych zaleceń i różnych uwarunkowań środowiskowych (np. duże miasto vs. obszar wiejski). W niedawno przeprowadzonym przeglądzie literatury przedstawiono wskazania medyczne dotyczące pacjentów dorosłych, z podziałem na te zależne od zaawansowania schorzenia i na związane z potrzebami chorych [4]. O ile określenie stopnia zaawansowania schorzenia zagrażającego życiu (life threatening) w praktyce nie nastręcza większych trudności, to próba zdefiniowania potrzeb pacjentów, które wykraczają poza elementy opieki paliatywnej (realizowanej w ramach innych specjalności medycznych), stanowi wciąż spore wyzwanie. Najczęściej wymienia się tutaj znaczne natężenie, złożoność lub uporczywość problemów, trudności w określeniu spójnych celów opieki, szczególnie u kresu życia, co wymaga dynamicznego i kompleksowego wsparcia zespołu wielodyscyplinarnego.

W literaturze pojawiają się różne metody określenia zarówno potrzeb pacjentów w zakresie OPH, jak i obciążenia chorego objawami, czy problemami. Metoda skriningowa powinna obejmować sfery fizyczną, emocjonalną i społeczną pacjenta oraz potrzeby osób opiekujących się, a zarazem być prosta i akceptowalna w stosowaniu. Ocena, moim zdaniem, nie powinna wyznaczać sztywnej granicy warunkującej przyjęcie, lecz pozostawiać lekarzowi wystarczającą elastyczność w podejmowaniu właściwej decyzji, zależnej od indywidualnych uwarunkowań środowiskowych, w których funkcjonuje dana jednostka OPH. Dodatkowo narzędzie, za pomocą którego dokonywana jest ocena pacjenta podczas przyjęcia, powinno umożliwiać łatwe dokumentowanie powodów, jakimi kierowała się osoba podejmująca określoną decyzję o przyjęciu, bądź odmowie przyjęcia. W przyszłości mogłoby ono posłużyć na przykład do monitorowania profilu chorych przyjmowanych, wypisywanych, porównywania jakości opieki, czy finansowania świadczeń.

Cennym narzędziem skriningowym służącym do oceny potrzeb pacjentów w zakresie OPH wydaje się być funkcjonująca od kilkudziesięciu lat w Niemczech prosta lista kontrolna problemów Hospice and Palliative Care Evaluation Symptoms and Problems Checklist (HOPE-SP-CL) [5, 6]. Siedemnaście problemów ocenianych jest w niej przez osobę z zespołu OPH w czterostopniowej skali słownej (brak, niewielkie, średnie, duże) przy pomocy punktacji od 0 do 3. Suma punktów obrazuje stopień obciążenia problemami od 0 (najmniejsze) do 51 (największe). Wyróżnia się w niej kategorię problemów fizycznych, pielęgnacyjnych, psychologicznych i społecznych, z opcjonalnym problemem dodatkowym (tab. 1). HOPE-SP-CL wywodzi się ze skali Edmonton Symptom Assessment System (ESAS) [7], rekomendowanej jako narzędzie skriningowe w standardach konsultantów krajowych [8], jest również zbieżne z Podsumowaniem prac Zespołu ds. OPH [9]. W dobie rosnącej świadomości kompetencji zawodowych pielęgniarek opieki paliatywnej opisywane narzędzie mogłoby być z powodzeniem wykorzystywane w procesie kwalifikowania chorych do opieki także przez tę grupę zawodową [10]. Warto zatem rozważyć wdrożenie tego narzędzia do warunków krajowych.

Tabela 1. Hospice and Palliative Care Evaluation Symptoms and Problems Checklist (HOPE-SP-CL)

Problem

Natężenie

Brak

Niewielkie

Średnie

Duże

Ból

0

1

2

3

Nudności

0

1

2

3

Wymioty

0

1

2

3

Duszność

0

1

2

3

Zaparcia

0

1

2

3

Osłabienie

0

1

2

3

Utrata apetytu

0

1

2

3

Znużenie

0

1

2

3

Pielęgnacja ran

0

1

2

3

Potrzeba wsparcia w codziennych czynnościach

0

1

2

3

Depresja

0

1

2

3

Niepokój

0

1

2

3

Napięcie psychiczne

0

1

2

3

Splątanie

0

1

2

3

Organizacja opieki nad chorym

0

1

2

3

Przeciążenie rodziny

0

1

2

3

Dodatkowy

0

1

2

3

Deklaracja konfliktu interesów

Autor oświadcza, że nie występuje konflikt interesów.

Finansowanie

Brak.

Piśmiennictwo

  1. Zasowska-Nowak A. Directions of development of palliative care based on the literature. Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine. 2022; 14(2): 5563, doi: 10.5114/mp.2022.123776.
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U.2022.262).
  3. § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z dnia 8 8 grudnia 2015 r., poz. 2069).
  4. Grądalski T. Medical referral criteria for palliative care in adults: a scoping review. Pol Arch Intern Med. 2022; 132(3), doi: 10.20452/pamw.16223, indexed in Pubmed: 35243858.
  5. Radbruch L, Nauck F, Ostgathe C, et al. What are the problems in palliative care? Results from a representative survey. Support Care Cancer. 2003; 11(7): 442451, doi: 10.1007/s00520-003-0472-6, indexed in Pubmed: 12774219.
  6. Stiel S, Pollok A, Elsner F, et al. Validation of the symptom and problem checklist of the German hospice and palliative care evaluation (HOPE). J Pain Symptom Manage. 2012; 43(3): 593605, doi: 10.1016/j.jpainsymman.2011.04.021, indexed in Pubmed: 22071164.
  7. Hołoń A, Grądalski T. Edmonton Symptom Assessment System: psychometric validation of six-point verbal rating scale in polish hospice setting. Palliat Med Pract. 2021; 15(2): 144152, doi: 10.5603/pmpi.2021.0017.
  8. Leppert W, Grądalski T, Kotlińska-Lemieszek A, et al. Organizational standards for specialist palliative care for adult patients: recommendations of the Expert Group of National Consultants in Palliative Medicine and Palliative Care Nursing. Palliat Med Pract. 2022; 16(1): 726, doi: 10.5603/pmpi.2021.0035.
  9. Ciałkowska-Rysz A, Dzierżanowski T, Łuczak J, et al. Podsumowanie pracy Zespołu do spraw opieki paliatywnej i hospicyjnej (sierpień 2011 r. czerwiec 2012 r.). Med Paliatywna/Palliat Med. 2014; 6(4): 177189.
  10. Panas A. Qualifications, competencies and professional liability of palliative care nurses. Palliat Med Pract . 2022; 16(4): 242249, doi: 10.5603/PMPI.a2022.0020.



Palliative Medicine in Practice