Stosunkowo niedawno wykazano, że długotrwałe nad­ciśnienie tętnicze może prowadzić do progresywnego upośledzenia zdolności poznawczych kończących się otępieniem chorego. Ostatnio zwrócono uwagę, że również zwiększona długoterminowa zmienność ciśnienia tętniczego jest związana z upośledzeniem zdolności poznawczych. Wykazano, że długotermi­nowa zmienność ciśnienia tętniczego oceniana na podstawie pomiarów ciśnienia wykonywanych raz w miesiącu lub raz na kilka miesięcy w czasie wizyt lekarskich (visit-to-visit blood pressure variability) jest powtarzalna i większa u osób z nadciśnieniem i jego powikłaniami, u chorych na cukrzycę i z nie­wydolnością nerek. Zwiększona zmienność ciśnie­nia oceniana wielkością odchylenia standardowego, współczynnikiem wariancji lub „rzeczywistą średnią zmienności” towarzyszy także, a według niektórych badań wyprzedza, rozwój otępienia u osób w pode­szłym wieku. Najwięcej prac dotyczy roli zmienności ciśnienia tętniczego w patogenezie otępienia pocho­dzenia naczyniowego. Pojedyncze prace wskazują także na związek zwiększonej zmienności ciśnienia tętniczego z chorobą Alzheimera. Wykazano także, że zmienność ciśnienia tętniczego koreluje z remodelin­giem naczyń mózgowych, atrofią mózgu oraz odkła­daniem amyloidu w centralnym układzie nerwowym niezależnie od wartości średnich ciśnienia i innych czynników zakłócających.