English Polski
Vol 19, No 1 (2022)
Other materials agreed with the Editors
Published online: 2021-12-08
Page views 1522
Article views/downloads 64
Get Citation

Connect on Social Media

Connect on Social Media

Terapia elektrowstrząsowa i jej wpływ na funkcje poznawcze – przegląd piśmiennictwa

Paweł Gustaw Dębski1, Patryk Główczyński1, Karina Badura-Brzoza1
Psychiatria 2022;19(1):34-40.

Abstract

Terapia elektrowstrząsowa (EW) jest biologiczną i poza-farmakologiczną metodą terapeutyczną stosowaną w psychiatrii. Wskazaniami do jej przeprowadzenia są przede wszystkim lekooporne depresje, schizofrenia katatoniczna oraz zaburzenia schizoafektywne. Kontrowersje towarzyszą procedurze praktycznie od początku jej wprowadzenia, ciągle budzi ona wyraźnie negatywny wydźwięk społeczny. EW jak każdy zabieg leczniczy nie jest pozbawiony możliwości wystąpienia efektów ubocznych, ale ich rodzaj i nasilenie jest obecnie na niewielkim poziomie. Najczęściej występującymi objawami niepożądanymi są nudności, bóle głowy czy zaburzenia funkcji poznawczych, sporadycznie mogą także występować zaburzenia związane z układem krążenia. Czynnikami ryzyka są zazwyczaj towarzyszące schorzenia somatyczne. Pewną rolę odgrywają też parametry stosowane w samej procedurze oraz częstość wykonywania zabiegów. Jednym z najczęstszych efektów ubocznych jest występowanie zaburzeń poznawczych. Istnieje wiele koncepcji tłumaczących fakt ich występowania - od zaburzeń w transmisji neuronalnej na poziomie wielu przekaźników po reorganizacje sieci neuronalnych. Do najczęstszych zaburzeń poznawczych należą zaburzenia pamięci – wsteczne i następcze zaburzenia amnestyczne i zaburzenia pamięci operacyjnej, ponadto obserwowane są deficyty uwagi i czynności wykonawczych. Deficyty w zakresie poznawczym są przemijające, a w literaturze brak jest przykładów utrwalonych zaburzeń tego typu związanych bezpośrednio z zastosowanymi EW. Nadzieję budzą badania nad substancjami, które mogłyby zapobiegać ich występowaniu.

Article available in PDF format

Add to basket: 49.00 PLN

Aready have access?

References

  1. Kaliora SC, Zervas IM, Papadimitriou GN. [Electroconvulsive therapy: 80 years of use in psychiatry]. Psychiatriki. 2018; 29(4): 291–302.
  2. Hermida AP, Glass OM, Shafi H, et al. Electroconvulsive Therapy in Depression: Current Practice and Future Direction. Psychiatr Clin North Am. 2018; 41(3): 341–353.
  3. Seow LS, Subramaniam M, Chan YiW, et al. A Retrospective Study of Cognitive Improvement Following Electroconvulsive Therapy in Schizophrenia Inpatients. J ECT. 2019; 35(3): 170–177.
  4. Drew BI, King ML, Callahan L. Cryotherapy for treatment of ECT-induced headache. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv. 2005; 43(4): 32–39.
  5. Dinwiddie SH, Huo D, Gottlieb O. The course of myalgia and headache after electroconvulsive therapy. J ECT. 2010; 26(2): 116–120.
  6. Hese R, Zyss T. Leczenie elektrowstrząsami w praktyce klinicznej. ELSEVIER Urban Partner 2007.
  7. Tess AV, Smetana GW. Medical evaluation of patients undergoing electroconvulsive therapy. N Engl J Med. 2009; 360(14): 1437–1444.
  8. Hall MJ, Kozak LJ, Gillum BS, et al. Ambulatory surgery in the United States, 1994. Adv Data. 1997; 78(283): 1–15.
  9. Sackeim HA. The use of electroconvulsive therapy in late life depression. Clinical Geriatric Psychopharmacology Salzman C (red. ; 1998: 262–309.
  10. Patel RS, Bachu A, Youssef NA. Combination of lithium and electroconvulsive therapy (ECT) is associated with higher odds of delirium and cognitive problems in a large national sample across the United States. Brain Stimul. 2020; 13(1): 15–19.
  11. Sedighinejad A, Nabi BN, Haghighi M, et al. Electroconvulsive therapy-related cognitive impairment and choice of anesthesia: the tipping point. J ECT. 2015; 31(2): 101–104.
  12. McClintock SM, Choi J, Deng ZD, et al. Multifactorial determinants of the neurocognitive effects of electroconvulsive therapy. J ECT. 2014; 30(2): 165–176.
  13. Verwijk E, Obbels J, Spaans HP, et al. Dokter, komt mijn geheugen terug? Elektroconvulsietherapie en cognitieve bijwerkingen in de praktijk [Doctor, will I get my memory back? Electroconvulsive therapy and cognitive side-effects in daily practice]. Tijdschr Psychiatr. 2017; 59(10): 632–637.
  14. Andrade C, Arumugham SS, Thirthalli J. Adverse Effects of Electroconvulsive Therapy. Psychiatr Clin North Am. 2016; 39(3): 513–530.
  15. Kranaster L, Hoyer C, Aksay SS, et al. Antidepressant efficacy of electroconvulsive therapy is associated with a reduction of the innate cellular immune activity in the cerebrospinal fluid in patients with depression. World J Biol Psychiatry. 2018; 19(5): 379–389.
  16. Zachrisson OC, Balldin J, Ekman R, et al. No evident neuronal damage after electroconvulsive therapy. Psychiatry Res. 2000; 96(2): 157–165.
  17. Moghaddam B, Javitt D. From revolution to evolution: the glutamate hypothesis of schizophrenia and its implication for treatment. Neuropsychopharmacology. 2012; 37(1): 4–15.
  18. Bolwig TG. How does electroconvulsive therapy work? Theories on its mechanism. Can J Psychiatry. 2011; 56(1): 13–18.
  19. Wei Q, Ji Y, Bai T, et al. Enhanced cerebro-cerebellar functional connectivity reverses cognitive impairment following electroconvulsive therapy in major depressive disorder. Brain Imaging Behav. 2021; 15(2): 798–806.
  20. Mosiołek A., Gierus J. The impact of cognitive function to deal with the problems of everyday life in schizophrenia. Psychiatry. 2016;3:98-104.
  21. Squire LR. ECT and memory loss. Am J Psychiatry. 1977; 134(9): 997–1001.
  22. Semkovska M, McLoughlin DM. Objective cognitive performance associated with electroconvulsive therapy for depression: a systematic review and meta-analysis. Biol Psychiatry. 2010; 68(6): 568–577.
  23. Meeter M, Murre JMJ, Janssen SMJ, et al. Retrograde amnesia after electroconvulsive therapy: a temporary effect? J Affect Disord. 2011; 132(1-2): 216–222.
  24. Ingram A, Saling MM, Schweitzer I. Cognitive side effects of brief pulse electroconvulsive therapy: a review. J ECT. 2008; 24(1): 3–9.
  25. Fernie G, Bennett DM, Currie J, et al. Detecting objective and subjective cognitive effects of electroconvulsive therapy: intensity, duration and test utility in a large clinical sample. Psychol Med. 2014; 44(14): 2985–2994.
  26. Andrade C, Arumugham SS, Thirthalli J. Adverse Effects of Electroconvulsive Therapy. Psychiatr Clin North Am. 2016; 39(3): 513–530.
  27. Sackeim HA. Autobiographical memory and electroconvulsive therapy: do not throw out the baby. J ECT. 2014; 30(3): 177–186.
  28. Napierała M, Bodnar A, Chlopocka-Wozniak M, et al. Electroconvulsive therapy and autobiographical memory in patients with treatment-resistant depression. Psychiatr Pol. 2019; 53(3): 589–597.
  29. Datka W, Rachel W, Zyss T, et al. Wpływ leczenia elektrowstrząsami na funkcje poznawcze w zaburzeniach depresyjnych. Psychiatria. 2014; 11(3): 148–154.
  30. Kessler U, Schoeyen HK, Andreassen OA, et al. The effect of electroconvulsive therapy on neurocognitive function in treatment-resistant bipolar disorder depression. J Clin Psychiatry. 2014; 75(11): e1306–e1313.
  31. Lisanby SH, Maddox JH, Prudic J, et al. The effects of electroconvulsive therapy on memory of autobiographical and public events. Arch Gen Psychiatry. 2000; 57(6): 581–590.
  32. Brus O, Nordanskog P, Båve U, et al. Subjective Memory Immediately Following Electroconvulsive Therapy. J ECT. 2017; 33(2): 96–103.
  33. McClintock SM, DeWind NK, Husain MM, et al. Disruption of component processes of spatial working memory by electroconvulsive shock but not magnetic seizure therapy. Int J Neuropsychopharmacol. 2013; 16(1): 177–187.
  34. Verwijk E, Comijs HC, Kok RM, et al. Neurocognitive effects after brief pulse and ultrabrief pulse unilateral electroconvulsive therapy for major depression: a review. J Affect Disord. 2012; 140(3): 233–243.
  35. Freeman CP, Kendell RE. Patients' experiences of and attitudes to electroconvulsive therapy. Ann N Y Acad Sci. 1986; 462: 341–352.
  36. Semkovska M, Keane D, Babalola O, et al. Unilateral brief-pulse electroconvulsive therapy and cognition: effects of electrode placement, stimulus dosage and time. J Psychiatr Res. 2011; 45(6): 770–780.
  37. Vasavada MM, Leaver AM, Njau S, et al. Short- and Long-term Cognitive Outcomes in Patients With Major Depression Treated With Electroconvulsive Therapy. J ECT. 2017; 33(4): 278–285.
  38. Miller ML, Luu H, Gaasedelen O, et al. Long-Term Cognitive and Psychological Functioning in Post-Electroconvulsive Therapy Patients. J ECT. 2019; 35(1): 27–34.
  39. Zandifar A, Rahim B, Assareh M, et al. Cognitive decline after electroconvulsive therapy, based on psychiatric disorders. Asian J Psychiatr. 2019; 44: 175–176.
  40. Hebbrecht K, Giltay EJ, Birkenhäger TK, et al. Cognitive change after electroconvulsive therapy in mood disorders measured with the Montreal Cognitive Assessment. Acta Psychiatr Scand. 2020; 142(5): 413–422.
  41. Kalisova L, Kubinova M, Michalec J, et al. Cognitive functioning in patients treated with electroconvulsive therapy. Neuropsychiatr Dis Treat. 2018; 14: 3025–3031.
  42. Mohn C, Rund BR. Neurognitive function and symptom remission 2 years after ECT in major depressive disorders. J Affect Disord. 2019; 246: 368–375.
  43. Danenberg R, Ruimi L, Shelef A, et al. A Pilot Study of Cognitive Impairment in Longstanding Electroconvulsive Therapy-treated Schizophrenia Patients Versus Controls. J ECT. 2021; 37(1): 24–29.
  44. Pigot M, Andrade C, Loo C. Pharmacological attenuation of electroconvulsive therapy--induced cognitive deficits: theoretical background and clinical findings. J ECT. 2008; 24(1): 57–67.
  45. Henstra MJ, Jansma EP, van der Velde N, et al. Acetylcholinesterase inhibitors for electroconvulsive therapy-induced cognitive side effects: a systematic review. Int J Geriatr Psychiatry. 2017; 32(5): 522–531.
  46. Abbasinazari M, Adib-Eshgh L, Rostami A, et al. Memantine in the prevention or alleviation of electroconvulsive therapy induces cognitive disorders: A placebo controlled trial. Asian J Psychiatr. 2015; 15: 5–9.
  47. Niu Y, Ye D, You Y, et al. Prophylactic cognitive enhancers for improvement of cognitive function in patients undergoing electroconvulsive therapy: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2020; 99(11): e19527.
  48. Sarraf N, Badri T, Keshvari N, et al. Comparison of the efficacy and safety of melatonin and memantine in the alleviation of cognitive impairments induced by electroconvulsive therapy: A randomized clinical trial. J Clin Neurosci. 2020; 74: 146–150.
  49. Schmidt LS, Petersen JZ, Vinberg M, et al. Erythropoietin as an add-on treatment for cognitive side effects of electroconvulsive therapy: a study protocol for a randomized controlled trial. Trials. 2018; 19(1): 234.