Vol 18, No 4 (2021)
Review paper
Published online: 2021-06-16
Get Citation

Procesy immunologiczne w przebiegu zaburzeń lękowych – podstawy teoretyczne i potencjalne implikacje kliniczne

Marcin Matych1
DOI: 10.5603/PSYCH.a2021.0023
·
Psychiatria 2021;18(4):316-324.
Affiliations
  1. Gabinet Lekarski Psychoterapii, ul. Przełajowa 22B, 94-044 Łódź, Poland

paid access

Vol 18, No 4 (2021)
Prace poglądowe - nadesłane
Published online: 2021-06-16

Abstract

W ostatnich latach pojawia się coraz więcej doniesień o roli stanu zapalnego i procesów związanych z układem immunologicznym w patogenezie wielu chorób. Nie inaczej jest w dziedzinie psychologii i psychiatrii. Poznanie wzajemnych mechanizmów i relacji między pracą systemu odpornościowego a odpowiedzią ze strony psychiki stało się przedmiotem wielu badań, z których wnioski wydają się jednoznaczne: cytokiny odpowiedzialne za rozwój reakcji zapalnej biorą udział w patogenezie chorób psychicznych, w tym zaburzeń lękowych. Szczególnie istotną rolę przypisuje się interleukinie-6 (IL-6) i białku C-reaktywnemu (CRP). Podjęto więc próby stosowania leków przeciwzapalnych i substancji biorących udział w regulacji procesów zapalnych (m.in. ibuprofenu, koksybów, statyn, przeciwciał monoklonalnych, wielonienasyconych kwasów omega-3, probiotyków) jako leczenia wspomagającego u pacjentów z zaburzeniami lękowymi. W niniejszej pracy przedstawiono dotychczasowe osiągnięcia w tym zakresie. Choć jak dotąd brak oficjalnych rekomendacji i zaleceń, dotychczasowe wyniki wydają się być obiecującym kierunkiem w opracowywaniu nowych strategii terapeutycznych, muszą jednak zostać poddane weryfikacji w toku wieloośrodkowych badań klinicznych z udziałem dużych populacji pacjentów.

Abstract

W ostatnich latach pojawia się coraz więcej doniesień o roli stanu zapalnego i procesów związanych z układem immunologicznym w patogenezie wielu chorób. Nie inaczej jest w dziedzinie psychologii i psychiatrii. Poznanie wzajemnych mechanizmów i relacji między pracą systemu odpornościowego a odpowiedzią ze strony psychiki stało się przedmiotem wielu badań, z których wnioski wydają się jednoznaczne: cytokiny odpowiedzialne za rozwój reakcji zapalnej biorą udział w patogenezie chorób psychicznych, w tym zaburzeń lękowych. Szczególnie istotną rolę przypisuje się interleukinie-6 (IL-6) i białku C-reaktywnemu (CRP). Podjęto więc próby stosowania leków przeciwzapalnych i substancji biorących udział w regulacji procesów zapalnych (m.in. ibuprofenu, koksybów, statyn, przeciwciał monoklonalnych, wielonienasyconych kwasów omega-3, probiotyków) jako leczenia wspomagającego u pacjentów z zaburzeniami lękowymi. W niniejszej pracy przedstawiono dotychczasowe osiągnięcia w tym zakresie. Choć jak dotąd brak oficjalnych rekomendacji i zaleceń, dotychczasowe wyniki wydają się być obiecującym kierunkiem w opracowywaniu nowych strategii terapeutycznych, muszą jednak zostać poddane weryfikacji w toku wieloośrodkowych badań klinicznych z udziałem dużych populacji pacjentów.

Get Citation

Keywords

zaburzenia lękowe; układ immunologiczny; zapalenie

About this article
Title

Procesy immunologiczne w przebiegu zaburzeń lękowych – podstawy teoretyczne i potencjalne implikacje kliniczne

Journal

Psychiatria (Psychiatry)

Issue

Vol 18, No 4 (2021)

Article type

Review paper

Pages

316-324

Published online

2021-06-16

DOI

10.5603/PSYCH.a2021.0023

Bibliographic record

Psychiatria 2021;18(4):316-324.

Keywords

zaburzenia lękowe
układ immunologiczny
zapalenie

Authors

Marcin Matych

References (46)
  1. Müller N. Immunological aspects of the treatment of depression and schizophrenia. Dialogues Clin Neurosci. 2017; 19(1): 55–63.
  2. Amor S, Puentes F, Baker D, et al. Inflammation in neurodegenerative diseases. Immunology. 2010; 129(2): 154–169.
  3. Salim S, Chugh G, Asghar M, et al. Inflammation in anxiety. Adv Protein Chem Struct Biol. 2012; 88 : 1–25.
  4. Chen L, Deng H, Cui H, et al. Inflammatory responses and inflammation-associated diseases in organs. Oncotarget. 2018; 9(6): 7204–7218.
  5. Schrott LM, Crnic LS. Increased anxiety behaviors in autoimmune mice. Behav Neurosci. 1996; 110(3): 492–502.
  6. Connor TJ, Leonard BE. Depression, stress and immunological activation: the role of cytokines in depressive disorders. Life Sci. 1998; 62(7): 583–606.
  7. Lesch KP. Mouse anxiety: the power of knockout. Pharmacogenomics J. 2001; 1(3): 187–192.
  8. Rossi JF, Lu ZY, Jourdan M, et al. Interleukin-6 as a therapeutic target. Clin Cancer Res. 2015; 21(6): 1248–1257.
  9. Hodes GE, Ménard C, Russo SJ. Integrating Interleukin-6 into depression diagnosis and treatment. Neurobiol Stress. 2016; 4: 15–22.
  10. Khandaker GM, Pearson RM, Zammit S, et al. Association of serum interleukin 6 and C-reactive protein in childhood with depression and psychosis in young adult life: a population-based longitudinal study. JAMA Psychiatry. 2014; 71(10): 1121–1128.
  11. Leff Gelman P, Mancilla-Herrera I, Flores-Ramos M, et al. The cytokine profile of women with severe anxiety and depression during pregnancy. BMC Psychiatry. 2019; 19(1): 104.
  12. Vogelzangs N, Beekman ATF, de Jonge P, et al. Anxiety disorders and inflammation in a large adult cohort. Transl Psychiatry. 2013; 3: e249.
  13. Liukkonen T, Räsänen P, Jokelainen J, et al. The association between anxiety and C-reactive protein (CRP) levels: results from the Northern Finland 1966 birth cohort study. Eur Psychiatry. 2011; 26(6): 363–369.
  14. Hou R, Garner M, Holmes C, et al. Peripheral inflammatory cytokines and immune balance in Generalised Anxiety Disorder: Case-controlled study. Brain Behav Immun. 2017; 62: 212–218.
  15. Vogelzangs N, de Jonge P, Smit JH, et al. Cytokine production capacity in depression and anxiety. Transl Psychiatry. 2016; 6(5): e825.
  16. Segerstrom SC, Miller GE. Psychological stress and the human immune system: a meta-analytic study of 30 years of inquiry. Psychol Bull. 2004; 130(4): 601–630.
  17. Müller N. The role of anti-inflammatory treatment in psychiatric disorders. Psychiatr Danub. 2013; 25(3): 292–298.
  18. Miller AH, Raison CL. Are Anti-inflammatory Therapies Viable Treatments for Psychiatric Disorders?: Where the Rubber Meets the Road. JAMA Psychiatry. 2015; 72(6): 527–528.
  19. Mutschler E, Geisslinger G, Koemer HK, Ruth P, Schäfer-Korting M. Farmakologia i toksykologia. MedPharm Polska, Wrocław 2010.
  20. Lee B, Sur B, Yeom M, et al. Effects of systemic administration of ibuprofen on stress response in a rat model of post-traumatic stress disorder. Korean J Physiol Pharmacol. 2016; 20(4): 357–366.
  21. Mendlewicz J, Kriwin P, Oswald P, et al. Shortened onset of action of antidepressants in major depression using acetylsalicylic acid augmentation: a pilot open-label study. Int Clin Psychopharmacol. 2006; 21(4): 227–231.
  22. Iyengar RL, Gandhi S, Aneja A, et al. NSAIDs are associated with lower depression scores in patients with osteoarthritis. Am J Med. 2013; 126(11): 1017.e11–1017.e18.
  23. Ferrer MD, Busquets-Cortés C, Capó X, et al. Cyclooxygenase-2 Inhibitors as a Therapeutic Target in Inflammatory Diseases. Curr Med Chem. 2019; 26(18): 3225–3241.
  24. Kohler O, Krogh J, Mors O, et al. Inflammation in Depression and the Potential for Anti-Inflammatory Treatment. Curr Neuropharmacol. 2016; 14(7): 732–742.
  25. Mukherjee D. Traditional NSAIDs and coxibs: is one better than the other? Eur Heart J. 2017; 38(23): 1851–1852.
  26. Wang Q, Yan J, Chen X, et al. Statins: multiple neuroprotective mechanisms in neurodegenerative diseases. Exp Neurol. 2011; 230(1): 27–34.
  27. Chan KA, Andrade SE, Boles M, et al. Inhibitors of hydroxymethylglutaryl-coenzyme A reductase and risk of fracture among older women. Lancet. 2000; 355(9222): 2185–2188.
  28. Barbosa DTQ, Mendes TS, Cíntron-Colon HR, et al. Age-related macular degeneration and protective effect of HMG Co-A reductase inhibitors (statins): results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2008. Eye (Lond). 2014; 28(4): 472–480.
  29. Young-Xu Y, Chan KA, Liao JK, et al. Long-term statin use and psychological well-being. J Am Coll Cardiol. 2003; 42(4): 690–697.
  30. Jyothsna VC, Balaji O, Chogtu B. Effect of different statins in animal model of anxiety in wistar rats. Asian J Pharm Clin Res . 2018; 11(10): 369–371.
  31. Köhler O, Gasse C, Petersen L, et al. The Effect of Concomitant Treatment With SSRIs and Statins: A Population-Based Study. Am J Psychiatry. 2016; 173(8): 807–815.
  32. Yan J, Xu Y, Zhu C, et al. Simvastatin prevents dopaminergic neurodegeneration in experimental parkinsonian models: the association with anti-inflammatory responses. PLoS One. 2011; 6(6): e20945.
  33. Pemminati S, Colaco MB, Patchava D, et al. Role of statins in animal models of anxiety in normo-cholesterolemic rats. J Pharm Res. 2012; 5: 3764–3766.
  34. Smolen JS, Weinblatt ME, Sheng S, et al. Sirukumab, a human anti-interleukin-6 monoclonal antibody: a randomised, 2-part (proof-of-concept and dose-finding), phase II study in patients with active rheumatoid arthritis despite methotrexate therapy. Ann Rheum Dis. 2014; 73(9): 1616–1625.
  35. Tiosano S, Yavne Y, Watad A, et al. The impact of tocilizumab on anxiety and depression in patients with rheumatoid arthritis. Eur J Clin Invest. 2020; 50(9): e13268.
  36. Marciniak-Łukasik K. Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3. ŻYWNOŚĆ Nauka Technologia Jakość. 2011; 6(79): 24–35.
  37. Burns-Whitmore B, Froyen E, Heskey C, et al. Alpha-Linolenic and Linoleic Fatty Acids in the Vegan Diet: Do They Require Dietary Reference Intake/Adequate Intake Special Consideration? Nutrients. 2019; 11(10).
  38. Nowak JZ. Przeciwzapalne „prowygaszeniowe” pochodne wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3 i omega 6. Postepy Hig Med Dosw (Online. 2010; 64: 115–132.
  39. Su KP, Tseng PT, Lin PY, et al. Association of Use of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids With Changes in Severity of Anxiety Symptoms: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open. 2018; 1(5): e182327.
  40. Jarosz M. Normy żywienia dla populacji Polski, Instytut Żywności i Żywienia 2012: 84.
  41. Pawełczyk T, Grancow-Grabka M, Trafalska E, et al. Oxidative stress reduction related to the efficacy of n-3 polyunsaturated fatty acids in first episode schizophrenia: Secondary outcome analysis of the OFFER randomized trial. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2017; 121: 7–13.
  42. Pawełczyk T, Piątkowska-Janko E, Bogorodzki P, et al. Omega-3 fatty acid supplementation may prevent loss of gray matter thickness in the left parieto-occipital cortex in first episode schizophrenia: A secondary outcome analysis of the OFFER randomized controlled study. Schizophr Res. 2018; 195: 168–175.
  43. Pawełczyk T, Grancow-Grabka M, Trafalska E, et al. An increase in plasma brain derived neurotrophic factor levels is related to n-3 polyunsaturated fatty acid efficacy in first episode schizophrenia: secondary outcome analysis of the OFFER randomized clinical trial. Psychopharmacology (Berl). 2019; 236(9): 2811–2822.
  44. Liu RT, Walsh RFL, Sheehan AE. Prebiotics and probiotics for depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. Neurosci Biobehav Rev. 2019; 102: 13–23.
  45. Kechagia M, Basoulis D, Konstantopoulou S, et al. Health benefits of probiotics: a review. ISRN Nutr. 2013; 2013: 481651.
  46. Yong SJ, Tong T, Chew J, et al. Antidepressive Mechanisms of Probiotics and Their Therapeutic Potential. Front Neurosci. 2019; 13: 1361.

Regulations

Important: This website uses cookies. More >>

The cookies allow us to identify your computer and find out details about your last visit. They remembering whether you've visited the site before, so that you remain logged in - or to help us work out how many new website visitors we get each month. Most internet browsers accept cookies automatically, but you can change the settings of your browser to erase cookies or prevent automatic acceptance if you prefer.

Wydawcą serwisu jest Via Medica sp. z o.o. sp. komandytowa, ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail:  viamedica@viamedica.pl