English Polski
Tom 19 (2024): Continuous Publishing
Artykuł przeglądowy
Opublikowany online: 2024-05-15

dostęp otwarty

Wyświetlenia strony 73
Wyświetlenia/pobrania artykułu 52
Pobierz cytowanie

Eksport do Mediów Społecznościowych

Eksport do Mediów Społecznościowych

Wsparcie żywieniowe jako element opieki farmaceutycznej nad pacjentem onkologicznym

Ewelina Lubieniecka-Archutowska1
DOI: 10.5603/pżk.99371
Postępy Żywienia Klinicznego 2024;19:50-54.

Streszczenie

Nowotwory to druga, zaraz po chorobach układu sercowo-naczyniowego, główna przyczyna zgonów
w krajach europejskich.

Choroby nowotworowe stanowią zróżnicowaną grupę chorób charakteryzujących się różnymi objawami i przebiegiem, do których leczenia stosuje się wiele odmiennych strategii terapeutycznych. Zarówno sama choroba, jak i leczenie onkologiczne mogą przynieść wiele działań niepożądanych. Dlatego też aby zapewnić skuteczność terapii oraz możliwie najlepszą jakość życia pacjenta, konieczne jest wdrożenie działania interdyscyplinarnego zespołu specjalistów: lekarzy, pielęgniarek, dietetyków, psychologów, fizjoterapeutów oraz farmaceutów.

Europejskie Stowarzyszenie Farmacji Onkologicznej określiło w Standardach Jakościowych w Farmacji Onkologicznej założenia i cele opieki farmaceutycznej w grupie pacjentów onkologicznych. Jako jeden z pięciu kluczowych obszarów opieki farmaceutycznej wskazano leczenie wspomagające, którego jednym z elementów jest leczenie żywieniowe.

Pierwszy objaw choroby nowotworowej może stanowić niezamierzona utrata masy ciała. Zgodnie z danymi ESPEN u 15–40% pacjentów w momencie postawienia diagnozy stwierdza się niedożywienie. Ponadto leczenie onkologiczne zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i szpitalnych oraz w opiece długoterminowej może to niedożywienie znacznie pogłębić.

W ramach opieki farmaceutycznej świadczonej w aptece ogólnodostępnej, szpitalnej czy też POZ farmaceuta może zajmować się wsparciem żywieniowym pacjenta onkologicznego. W 2023 roku ukazały się „Wytyczne dla farmaceutów dotyczące wykonywania pomiarów podstawowych parametrów antropometrycznych i wykorzystania ich do oceny stanu odżywienia pacjenta”. Badanie antropometryczne, konsultacja farmaceutyczna i wywiad farmaceutyczny oraz przeprowadzenie przesiewowej oceny stanu odżywienia stanowią instrumenty w walce z niedożywieniem. W zależności od uzyskanych wyników farmaceuta może zaproponować pacjentowi wsparcie diety żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego lub zalecić dalszą diagnostykę i konsultację dietetyczną lub lekarską.

Odrębną grupę stanowią pacjenci żywieni dojelitowo przez sztuczny dostęp. Na podstawie przeprowadzonego przeglądu lekowego farmaceuta potrafi zidentyfikować oraz rozwiązać problemy lekowe zagrażające skuteczności i bezpieczeństwu farmakoterapii, a jednocześnie zapobiec powikłaniom żywieniowym wynikającym z tej drogi podania leku.

Artykuł dostępny w formacie PDF

Pokaż PDF Pobierz plik PDF

Referencje

  1. European Commission. Statistical Office of the European Union. Eurostat regional yearbook: 2023 edition. https://data.europa.eu/doi/10.2785/606702 (28.01.2024).
  2. Farmaceuta w Polsce. Ogólnopolskie badania wizerunkowe. Raport — kwiecień 2019. Naczelna Izba Aptekarska 2019. https://www.nia.org.pl/wp-content/uploads/2019/04/Raport_Farmaceuta_w_Polsce_2019.pdf.
  3. Skowron A, Bułaś L, Karolewicz B, Michalska J, Dymek J, Gołda A, Drozd M. Opieka farmaceutyczna w polskim systemie ochrony zdrowia. Leksykon podstawowych pojęć. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa 2022: 46–48.
  4. Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20210000097/U/D20210097Lj.pdf.
  5. Standardy Jakościowe w Farmacji Onkologicznej (QUAPOS 6). https://esop.li/quapos/ (28.01.2024).
  6. Chmal-Jagiełło K, Jankowiak-Gracz H, Bicz M, Korczowska E, Bochniarz M. Standardy jakościowe w farmacji onkologicznej Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa 2018: 116–142.
  7. Arends J, Baracos V, Bertz H, et al. ESPEN expert group recommendations for action against cancer-related malnutrition. Clin Nutr. 2017; 36(5): 1187–1196.
  8. Kozłowska-Wojciechowska M, Makarewicz-Wujec M. Opieka farmaceutyczna w codziennej praktyce. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2023: 82–98.
  9. Sierpniowska O, Stankiewicz A, Waszyk-Nowaczyk M, Jasińska-Stroschein M, Dymek J, Jędra A, Drozd M. Wytyczne dla farmaceutów dotyczące wykonywania pomiarów podstawowych parametrów antropometrycznych i wykorzystania ich do oceny stanu odżywienia pacjenta. Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego 2023.
  10. Batista D, Oliveira-Lemos P. Preparing and administering medications via enteral feeding tubes: a guideline for clinical pharmacists and multi-professional team. RBFHSS. 2021; 12(2): 600.
  11. Global cancer burden growing, amidst mounting need for services. https://www.iarc.who.int/news-events/global-cancer-burden-growing-amidst-mounting-need-for-services (11.02.2024).
  12. Apteki i punkty apteczne w 2022 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/apteki-i-punkty-apteczne-w-2022-roku,15,7.html (11.02.2024).