English Polski
Tom 19 (2024): Continuous Publishing
Artykuł przeglądowy
Opublikowany online: 2024-03-20

dostęp otwarty

Wyświetlenia strony 298
Wyświetlenia/pobrania artykułu 312
Pobierz cytowanie

Eksport do Mediów Społecznościowych

Eksport do Mediów Społecznościowych

Postępowanie żywieniowe u osób starszych w podstawowej opiece zdrowotnej

Monika Ziętarska1, Sylwia Małgorzewicz1
DOI: 10.5603/pżk.98376
Postępy Żywienia Klinicznego 2024;19:20-25.

Streszczenie

Niedożywienie wśród osób starszych to istotny problem zdrowotny, który wpływa negatywnie na
jakość życia i zwiększa ryzyko śmiertelności. Przyczyny niedożywienia w grupie pacjentów w podeszłym
wieku są wielopłaszczyznowe, związane zarówno z procesem starzenia się organizmu,
wielochorobowością, jak i stanem psychicznym. Istotnym aspektem wpływającym na ryzyko rozwoju
niedożywienia jest współwystępujący stan zapalny, wynikający najczęściej z przewlekłej choroby,
co zostało ujęte w kryteriach rozpoznania niedożywienia GLIM (ang. Global Leadership Initiative on
Malnutrition). Badania naukowe potwierdzają liczne korzyści, jakie może odnieść pacjent w wieku
podeszłym ze stosowania wsparcia żywieniowego, m.in.: poprawa apetytu, zwiększenie sprawności
fizycznej, odporności oraz poprawa jakości życia. Pacjent niedożywiony wymaga skutecznej
interwencji żywieniowej, której pierwszą formą powinno być poradnictwo dietetyczne uzupełnione
o włączenie żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. Wytyczne European Society of Clinical
Nutrition (ESPEN) z 2022 roku wskazują na praktyczne zastosowanie suplementacji doustnej u pacjentów
geriatrycznych z niedożywieniem lub zagrożonych niedożywieniem i chorobą przewlekłą,
w sytuacji gdy poradnictwo dietetyczne jest niewystarczające.
Celem pracy jest przedstawienie zasad rozpoznawania niedożywienia osób starszych oraz prowadzenia
interwencji żywieniowej, jak również pokazanie, że możliwe jest skuteczne planowanie
interwencji żywieniowej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej z uzyskaniem wymiernych
korzyści w postaci poprawy stanu odżywienia i jednoczesnej akceptacji tej formy wsparcia przez
pacjentów w wieku podeszłym.

Artykuł dostępny w formacie PDF

Pokaż PDF Pobierz plik PDF

Referencje

  1. Pourhassan M, Cederholm T, Donini LM, et al. Severity of inflammation is associated with food intake in hospitalized geriatric patients-a merged data analysis. Nutrients. 2023; 15(14): 3079.
  2. Sobotka L. Podstawy żywienia klinicznego. Wyd. IV. Wydawnictwo Scientifica, Kraków 2013.
  3. Allison SP. Malnutrition, disease, and outcome. Nutrition. 2000; 16(7-8): 590–593.
  4. Zmarzły A. Leczenie niedożywienia w opiece ambulatoryjnej – doustna żywność medyczna. Lekarz POZ. 2019; 5(2): 161–164.
  5. Dent E, Wright ORL, Woo J, et al. Nutritional screening and dietitian consultation rates in a geriatric evaluation and management unit. Nutr Diet. 2018; 75(1): 11–16.
  6. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009.
  7. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2016/128 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego oraz informacji na jej temat.
  8. Studenski SA, Peters KW, Alley DE, et al. The FNIH sarcopenia project: rationale, study description, conference recommendations, and final estimates. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2014; 69(5): 547–558.
  9. Cederholm T, Jensen GL, Correia MI, et al. GLIM criteria for the diagnosis of malnutrition e A consensus report from the global clinical nutrition community. Clin Nutr. 2019; 38(1): 1–9.
  10. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 2295).
  11. Nutrition support for adults: oral nutrition support, enteral tube feeding and parenteral nutrition. NICE: Guidelines. National Institute for Health and Care Excellence, London 2017.
  12. Smith A., Prescribing Support Consultant Dietitian, Hertfordshire and West Essex ICB, Quick Guide: Oral nutritional supplement (ONS) prescribing in primary care. NHS 2022. https://www.hweclinicalguidance.nhs.uk/all-clinical-areas-documents/download?cid=1094&checksum=41bfd20a38bb1b0bec75acf0845530a7 (26.02.2024).
  13. Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2022 r. Informacja sygnalna GUS 19.06.2023.
  14. Zdrowie i ochrona zdrowia w 2021 r. Analizy statystyczne GUS Warszawa–Kraków, 2022.
  15. Dominguez LJ, Barbagallo M. The multidomain nature of malnutrition in older persons. J Am Med Dir Assoc. 2017; 18(11): 908–912.
  16. Volkert D, Beck A, Cederholm T, et al. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2022; 41(4): 958–989.
  17. Małgorzewicz S. Żywienie kliniczne: praktyczne zagadnienia. Tom 1–2. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2020.
  18. Veronese N, Stubbs B, Punzi L, et al. Effect of nutritional supplementations on physical performance and muscle strength parameters in older people: A systematic review and meta-analysis. Ageing Res Rev. 2019; 51: 48–54.
  19. Cramer J, Cruz-Jentoft A, Landi F, et al. Impacts of high-protein oral nutritional supplements among malnourished men and women with sarcopenia: a multicenter, randomized, double-blinded, controlled trial. Journal of the American Medical Directors Association. 2016; 17(11): 1044–1055.
  20. Kishino Y, Sugimoto T, Kimura Ai, et al. Epidemiological and clinical significance of cognitive frailty: A mini review. Ageing Res Rev. 2018; 44(6): 1–7.
  21. Randi J, Tangvik RD, Frøydis K, et al. Effects of oral nutrition supplements in persons with dementia: A systematic review. Geriatr Nurs . 2021; 42(1): 117–123.
  22. Pilgrim AL, Robinson SM, Sayer AA, et al. An overview of appetite decline in older people. Nurs Older People. 2015; 27(5): 29–35.
  23. Wernio E, Dardzińska J, Małgorzewicz S. Anoreksja wieku podeszłego – epidemiologia, przyczyny, konsekwencje zdrowotne. Geriatria. 2016; 10: 32–38.
  24. Mengqi Li, Si Z, Shuang Wu, et al. Effectiveness of oral nutritional supplements on older people with anorexia: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2021; 13: 835.
  25. Kłęk S. Rola leczenia żywieniowego w procesie gojenia ran. Leczenie Ran. 2013; 10(4): 95–99.
  26. Benati G, Delvecchio S, Cilla D, et al. Impact on pressure ulcer healing of an arginine-enriched nutritional solution in patients with severe cognitive impairment. Arch Gerontol Geriatr Suppl. 2001; 7: 43–47.
  27. Daher GS, Choi KY, Wells JW, et al. A systematic review of oral nutritional supplement and wound healing. Ann Otol Rhinol Laryngol. 2022; 131(12): 1358–1368.
  28. Cereda E, Klersy C, Serioli M, et al. A nutritional formula enriched with arginine, zinc, and antioxidants for the healing of pressure ulcers: a randomized trial. Ann Intern Med . 2015(3): 167–174.
  29. Smith TR, Cawood AL, Walters ER. Ready-made oral nutritional supplements improve nutritional outcomes and reduce health care use — a randomised trial in older malnourished people in primary care. Nutrients. 2020; 12: 517.