dostęp otwarty

Tom 13, Nr 3 (2017)
Wytyczne / stanowisko ekspertów
Opublikowany online: 2017-10-09
Pobierz cytowanie

Późne dyskinezy polekowe — rekomendacje grupy ekspertów

Sławek Jarosław, Monika Białecka, Dominika Dudek, Dariusz Koziorowski, Monika Rudzińska-Bar
Pol. Przegl. Neurol 2017;13(3):93-105.

dostęp otwarty

Tom 13, Nr 3 (2017)
Rekomendacje i zalecenia ekspertów
Opublikowany online: 2017-10-09

Streszczenie

Późne dyskinezy polekowe, mimo stosowania w leczeniu now­szych leków neuroleptycznych, nie przestały być problemem klinicznym. W obrazie chorobowym dominują pląsawicze ruchy oromandibularne oraz polekowa dystonia, na przykład szyjna. Szczególne okoliczności terapeutyczne (np. konieczność konty­nuacji leczenia podstawowego schorzenia) powodują, że leczenie często jest mało skuteczne, szczególnie gdy objawy trwają zbyt długo. Celem przedstawionych rekomendacji interdyscyplinarnej grupy ekspertów jest przybliżenie spektrum objawów klinicznych, epidemiologii, patofizjologii i sposobów postępowania (farma­kologicznego, zabiegowego), ze szczególnym uwzględnieniem dostępnego od kilku lat w Polsce leku o nazwie tetrabenazyna.

Streszczenie

Późne dyskinezy polekowe, mimo stosowania w leczeniu now­szych leków neuroleptycznych, nie przestały być problemem klinicznym. W obrazie chorobowym dominują pląsawicze ruchy oromandibularne oraz polekowa dystonia, na przykład szyjna. Szczególne okoliczności terapeutyczne (np. konieczność konty­nuacji leczenia podstawowego schorzenia) powodują, że leczenie często jest mało skuteczne, szczególnie gdy objawy trwają zbyt długo. Celem przedstawionych rekomendacji interdyscyplinarnej grupy ekspertów jest przybliżenie spektrum objawów klinicznych, epidemiologii, patofizjologii i sposobów postępowania (farma­kologicznego, zabiegowego), ze szczególnym uwzględnieniem dostępnego od kilku lat w Polsce leku o nazwie tetrabenazyna.

Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

dyskinezy późne, neuroleptyki, dystonia, pląsawica

Informacje o artykule
Tytuł

Późne dyskinezy polekowe — rekomendacje grupy ekspertów

Czasopismo

Polski Przegląd Neurologiczny

Numer

Tom 13, Nr 3 (2017)

Typ artykułu

Wytyczne / stanowisko ekspertów

Strony

93-105

Data publikacji on-line

2017-10-09

Rekord bibliograficzny

Pol. Przegl. Neurol 2017;13(3):93-105.

Słowa kluczowe

dyskinezy późne
neuroleptyki
dystonia
pląsawica

Autorzy

Sławek Jarosław
Monika Białecka
Dominika Dudek
Dariusz Koziorowski
Monika Rudzińska-Bar

Referencje (74)
  1. Friedman JH. Introduction: medication-induced movement disorders. W: Medication-induced movement disorders. Friedman J.H. (ed), Cambridge University Press. 2015: 1–2.
  2. Tardive dyskinesia: summary of a Task Force Report of the American Psychiatric Association. By the Task Force on Late Neurological Effects of Antipsychotic Drugs. Am J Psychiatry. 1980; 137(10): 1163–1172.
  3. Fahn S, Jankovic J, Hallett M. The tardive syndromes: Phenomenology, concepts on pathophysiology and treatment, and other neuroleptic-induced syndromes. Elsevier Sanders. 2011: 415–446.
  4. DELAY J, DENIKER P, DELAY J, et al. Neuroleptic effects of chlorpromazine in therapeutics of neuropsychiatry. J Clin Exp Psychopathol. 1955; 16(2): 104–112.
  5. Ayd F. A Survey of Drug-Induced Extrapyramidal Reactions. JAMA. 1961; 175(12): 1054–1060.
  6. North RR. Drug-induced movement disorders. Postgrad Med. 1971; 50(3): 180–185.
  7. Kane JM. Tardive dyskinesia rates with atypical antipsychotics in adults: prevalence and incidence. J Clin Psychiatry. 2004; 65 Suppl 9: 16–20.
  8. Kane JM, Smith JM. Tardive dyskinesia: prevalence and risk factors, 1959 to 1979. Arch Gen Psychiatry. 1982; 39(4): 473–481.
  9. Van Os J, Jones P, Harvey I, et al. Tardive dyskineisa: who is at risk? Acta Psychaitr Scand. 1997; 96(2): 206–216.
  10. Muscettola G, Barbato G, Pampallona S, et al. Extrapyramidal syndromes in neuroleptic-treated patients: prevalence, risk factors, and association with tardive dyskinesia. J Clin Psychopharmacol. 1999; 19(3): 203–208.
  11. Tarsy D, Lungo C, Baldessarini RJ, et al. Epidemiology of tardive dyskinesia. Handbook of clinical neurology. Elsevier. 2011: 601–616.
  12. Correll CU, Leucht S, Kane JM. Reduced risk for tardive dyskinesia associated with second generation antipsychotics: systematic review of one-year studies. Am J Psychiatry. 2004; 161(3): 414–425.
  13. Mehta S, Sethi K. Drug induced movement disorders. In: Movement disorders in neurologic and systemic disease. Cambridge. 2014.
  14. Jeffrey A, Lieberman MD, Stroup S. The NIMH-CATIE Schizophrenia Study: What did we learn? Am J Psychiatry. 2011; 168(8): 770–775.
  15. Miller DD, Eudicone JM, Pikalov A, et al. Comparative assessment of the incidence and severity of tardive dyskinesia in patients receiving aripiprazole or haloperidol for the treatment of schizophrenia: a post hoc analysis. J Clin Psychiatry. 2007; 68(12): 1901–1906.
  16. Saifee TA, Edwards MJ. Tardive movement disorders: a practical approach. Pract Neurol. 2011; 11(6): 341–348.
  17. Tarsy D, Parihar R. Tardive syndromes: clinical manifestations, pathophysiology and epidemiology. W: Medication-induced movement disorders. Friedman J.H. (ed). Cambridge University Press. 2015: 61–71.
  18. Rush JA. Handbook of Psychiatric Measures, American Psychiatric Association. , Handbook of Psychiatric Measures, American Psychiatric Association. 2000: 166–168.
  19. Kulkarni SK, Naidu PS. Pathophysiology and drug therapy of tardive dyskinesia: current concepts and future perspectives. Drugs Today (Barc). 2003; 39(1): 19–49.
  20. Cornett EM, Novitch M, Kaye AD, et al. Medication-Induced Tardive Dyskinesia: A Review and Update. Ochsner J. 2017; 17(2): 162–174.
  21. Klawans H, Ilahi MM, Shenker D. Theoretical implications of the use of L-dopa in parkinsonism. A review. Acta Neurol. Scand. 1970; 46(4-5): 409–441.
  22. Waln O, Jankovic J. An update on tardive dyskinesia: from phenomenology to treament. Tremor Other Hyperkinet Mov. 2013; 3.
  23. Niedźwiecka I. Tyczyński K. Późne dyskinezy: występowanie, diagnostyka i metody leczenia. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii. 2001; 1: 92–112.
  24. Rabe-Jabłońska J. Zaburzenia ruchowe. W: J. Rabe-Jabłońska, T. Pawełczyk, D. Strzelecki (red): Przewodnik psychofarmakoterapii. Działania niepożądane i powikłania. Via Medica, Gdańsk, 2010, str. : 85–88.
  25. Margolese HC, Chouinard G, Kolivakis TT, et al. Tardive dyskinesia in the era of typical and atypical antipsychotics. Part 1: pathophysiology and mechanisms of induction. Can J Psychiatry. 2005; 50(9): 541–547.
  26. Gittis AH, Leventhal DK, Fensterheim BA, et al. Selective Inhibition of Striatal Fast-Spiking Interneurons Causes Dyskinesias. J Neurosci. 2011; 31(44): 15727–15731.
  27. Lerner PP, Miodownik C, Lerner V. Tardive dyskinesia (syndrome): Current concept and modern approaches to its management. Psychiatry Clin Neurosci. 2015; 69(6): 321–334.
  28. Lerner V, Miodownik C, Kaptsan A, et al. Vitamin B6 treatment for tardive dyskinesia: a randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover study. J Clin Psychiatry. 2007; 68(11): 1648–1654.
  29. Libov I, Miodownik C, Bersudsky Y, et al. Efficacy of piracetam in the treatment of tardive dyskinesia in schizophrenic patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled crossover study. J Clin Psychiatry. 2007; 68(7): 1031–1037.
  30. Zhang ZJ, Zhang XB, Hou G, et al. Interaction between polymorphisms of the dopamine D3 receptor and manganese superoxide dismutase genes in susceptibility to tardive dyskinesia. Psychiatr Genet. 2003; 13(3): 187–192.
  31. Kiriakakis V, Bhatia KP, Guinn NP, et al. The natural history of tardive dystonia. A long-term follow-up study of 107 cases. Brain. 1998; 121(11): 2053–2066.
  32. Elkashef AM, Wyatt RJ. Tardive dyskinesia: possible involvement of free radicals and treatment with vitamin E. Schizophr Bull. 1999; 25(4): 731–740.
  33. Miura I, Zhang JP, Nitta M, et al. BDNF Val66Met polymorphism and antipsychotic-induced tardive dyskinesia occurrence and severity: a meta-analysis. Schizophr Res. 2014; 152(2-3): 365–372.
  34. Bhidayasiri R, Fahn S, Weiner WJ, et al. Evidence-based guideline: treatment of tardive syndromes: report of the Guideline Development Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2013; 81(5): 463–469.
  35. Cloud LJ, Zutshi D, Factor SA. Tardive dyskinesia: therapeutic options for an increasingly common disorder. Neurotherapeutics. 2014; 11(1): 166–176.
  36. Gardos G, Cole JO, Rapkin RM, et al. Anticholinergic challenge and neuroleptic withdrawal. Changes in dyskinesia and symptom measures. Arch Gen Psychiatry. 1984; 41(11): 1030–1035.
  37. Shenoy RS, Sadler AG, Goldberg SC, et al. Effects of a six-week drug holiday on symptom status, relapse, and tardive dyskinesia in chronic schizophrenics. J Clin Psychopharmacol. 1981; 1(3): 141–145.
  38. Soares-Weiser K, Rathbone J. Neuroleptic reduction and/or cessation and neuroleptics as specific treatments for tardive dyskinesia. Cochrane Database Syst Rev. 2006.
  39. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-IV-TR. DC: American Psychiatric Association, Washington 2000.
  40. van Harten PN, Tenback DE. Tardive dyskinesia: clinical presentation and treatment. Int Rev Neurobiol. 2011; 98: 187–210.
  41. Korsgaard S, Noring U, Gerlach J. Fluperlapine in tardive dyskinesia and parkinsonism. Psychopharmacology. 1984; 84(1): 76–79.
  42. Correll CU, Schenk EM. Tardive dyskinesia and new antipsychotics. Curr Opin Psychiatry. 2008; 21(2): 151–156.
  43. Simpson GM, Lee JH, Shrivastava RK. Clozapine in tardive dyskinesia. Psychopharmacology. 1978; 56(1): 75–80.
  44. Tamminga GK, Thaker M, Moran T, et al. Clozapine in tardive dyskinesia: observations from human and animal model studies. J Clin Psychiatry. 1994; 55: 102–106.
  45. Lieberman JA. An interview with Jeffrey A. Lieberman: Tardive Dyskinesia. [interview by Sussman Norman]. CNS Spectr. 2007; 12(10): 747–750.
  46. Emsley R, Turner HJ, Schronen J, et al. A single-blind, randomized trial comparing quetiapine and haloperidol in the treatment of tardive dyskinesia. J Clin Psychiatry. 2004; 65(5): 696–701.
  47. Chan HY, Chiang SC, Chang CJ, et al. A randomized controlled trial of risperidone and olanzapine for schizophrenic patients with neuroleptic-induced tardive dyskinesia. J Clin Psychiatry. 2010; 71(9): 1226–1233.
  48. CHOUINARD G. Effects of Risperidone in Tardive Dyskinesia: An Analysis of the Canadian Multicenter Risperidone Study*. J Clin Psychopharmacol. 1995; 15: 36–44.
  49. Chen JJ, Ondo WG, Dashtipour K, et al. Tetrabenazine for the treatment of hyperkinetic movement disorders: a review of the literature. Clin Ther. 2012; 34(7): 1487–1504.
  50. Kaur N, Kumar P, Jamwal S, et al. Tetrabenazine: Spotlight on Drug Review. Ann Neurosci. 2016; 23(3): 176–185.
  51. Yero T, Rey JA. Tetrabenazine (Xenazine), An FDA-Approved Treatment Option For Huntington's Disease-Related Chorea. P T. 2008; 33(12): 690–694.
  52. Product Information. Xenazine (Tetrabenazine). Deerfield, 2008.
  53. Pidgeon C, Rickards H. The pathophysiology and pharmacological treatment of Huntington disease. Behav Neurol. 2013; 26(4): 245–253.
  54. Paleacu D. Tetrabenazine in the treatment of Huntington's disease. Neuropsychiatr Dis Treat. 2007; 3(5): 545–551.
  55. Sławek J, Białecka M. Interakcje leków w neurologii. Via Medica, Gdańsk 2014.
  56. Ondo WG, Hanna PA, Jankovic J. Tetrabenazine treatment for tardive dyskinesia: assessment by randomized videotape protocol. Am J Psychiatry. 1999; 156(8): 1279–1281.
  57. Kazamatsuri H, Chien C, Cole JO. Treatment of tardive dyskinesia. I. Clinical efficacy of a dopamine-depleting agent, tetrabenazine. Arch Gen Psychiatry. 1972.
  58. Jankovic J, Beach J. Long-term effects of tetrabenazine in hyperkinetic movement disorders. Neurology. 1997; 48(2): 358–362.
  59. Kenney C, Hunter C, Jankovic J. Long-term tolerability of tetrabenazine in the treatment of hyperkinetic movement disorders. Mov Disord. 2007; 22(2): 193–197.
  60. Kimiagar I, Dobronevsky E, Prokhorov T, et al. Rapid improvement of tardive dyskinesia with tetrabenazine, clonazepam and clozapine combined: a naturalistic long-term follow-up study. J Neurol. 2012; 259(4): 660–664.
  61. Rauchverger B, Isakov V, Jabarin M. Olanzapine-induced tardive dystonia successfully treated by tetrabenazine. J Neuropsychiatry Clin Neurosci. 2007; 19(4): 484–485.
  62. Watson MW, Skelton D, Jamali F. Treatment of tardive dyskinesia: preliminary report on use of tetrabenazine. Can J Psychiatry. 1988; 33(1): 11–13.
  63. Jankovic J. Treatment of hyperkinetic movement disorders with tetrabenazine: a double-blind crossover study. Ann Neurol. 1982; 11(1): 41–47.
  64. Asher SW, Aminoff MJ. Tetrabenazine and movement disorders. Neurology. 1981; 31(8): 1051–1054.
  65. Godwin-Austen RB, Clark T. Persistent phenothiazine dyskinesia treated with tetrabenazine. Br Med J. 1971; 4(5778): 25–26.
  66. Citrome L. Valbenazine for tardive dyskinesia: A systematic review of the efficacy and safety profile for this newly approved novel medication-What is the number needed to treat, number needed to harm and likelihood to be helped or harmed? Int J Clin Pract. 2017; 71(7).
  67. Thaker GK, Nguyen JA, Strauss ME, et al. Clonazepam treatment of tardive dyskinesia: a practical GABAmimetic strategy. Am J Psychiatry. 1990; 147(4): 445–451.
  68. Vijayakumar D, Jankovic J. Drug-Induced Dyskinesia, Part 2: Treatment of Tardive Dyskinesia. Drugs. 2016; 76(7): 779–787.
  69. Angus S, Sugars J, Boltezar R, et al. A controlled trial of amantadine hydrochloride and neuroleptics in the treatment of tardive dyskinesia. J Clin Psychopharmacol. 1997; 17(2): 88–91.
  70. Zheng W, Xiang YQ, Ng CH, et al. Extract of Ginkgo biloba for Tardive Dyskinesia: Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Pharmacopsychiatry. 2016; 49(3): 107–111.
  71. Soares-Weiser K, Maayan N, McGrath J. Vitamin E for neuroleptic-induced tardive dyskinesia. Cochrane Database Syst Rev. 2011.
  72. Bhidayasiri R, Jitkritsadakul O, Friedman JH, et al. Updating the recommendations for treatment of tardive syndromes: A systematic review of new evidence and practical treatment algorithm. J Neurol Sci. 2018; 389: 67–75.
  73. Sobstyl M, Ząbek M, Mossakowski Z, et al. Deep brain stimulation of the internal globus pallidus for disabling haloperidol-induced tardive dystonia. Report of two cases. Neurol Neurochir Pol. 2016; 50(4): 258–261.
  74. Deng ZD, Li Dy, Zhang Cc, et al. Long-term follow-up of bilateral subthalamic deep brain stimulation for refractory tardive dystonia. Parkinsonism Relat Disord. 2017.

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

 

Wydawcą serwisu jest  "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel. +48 58 320 94 94, faks +48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl