Hemochromatoza pierwotna — wykorzystanie krwi pochodzącej z leczniczych krwioupustów do celów klinicznych
Streszczenie
W wielu krajach obserwuje się obecnie spadek liczby krwiodawców, a w konsekwencji zmniejszenie zasobów krwi i jej składników przeznaczonych do celów klinicznych. Jednym z działań podejmowanych w celu poprawy sytuacji jest dopuszczenie do oddawania krwi osób z rozpoznaną hemochromatozą pierwotną — uwarunkowaną genetycznie chorobą, której następstwem jest zespół przeciążenia żelazem. Najbardziej efektywny sposób jej leczenia opiera się na wykonywaniu częstych krwioupustów w celu eliminacji z organizmu nadmiaru żelaza.
Krew pochodząca z leczniczych krwioupustów jest często niszczona. Obawy związane z jej wykorzystywaniem do celów klinicznych dotyczą przede wszystkim dodatkowych czynników wpływających na bezpieczeństwo tak pozyskanych składników krwi, brak jednak obecnie przekonujących dowodów na zwiększenie zagrożenia dla biorców otrzymujących krew od dawców z HH. Podnoszone są także zastrzeżenia odnoszące się do problemów organizacyjnych i kosztów oraz wątpliwości natury etycznej dotyczące dobrowolności donacji.
W Polsce — zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami — osoby z HH nie mogą oddawać krwi w czasie występowania objawów choroby, a także w trakcie stosowanego leczenia innego niż krwioupusty. O możliwości oddania krwi oraz częstotliwości kolejnych donacji decyduje lekarz w jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie hemochromatozy.
Zasady postępowania wobec tej grupy potencjalnych krwiodawców w innych krajach charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem. W wielu opracowaniach podkreśla się obecnie potrzebę opracowania — na podstawie wyników dostępnych badań — jednolitych, optymalnych zasad postępowania.
Słowa kluczowe: krwiodawstwokrwiodawcyhemochromatoza
Referencje
- Pogłód R, Rosiek A, Grabarczyk P, et al. Charakterystyka podstawowych wskaźników dotyczących krwiodawstwa i krwiolecznictwa w Europie - aktualne wyzwania i działania. Journal of Transfusion Medicine. 2015; 8(2): 60–77.
- Rosiek A, Tomaszewska A, Lachert E, et al. Działalność jednostek organizacyjnych służby krwi w Polsce w 2017 roku. Journal of Transfusion Medicine, 2018. ; 4(11): 113-130.
- Barton JC, Grindon AJ, Barton NH, et al. Hemochromatosis probands as blood donors. Transfusion. 1999; 39(6): 578–585.
- Trousseau A. Glycosurie, diabète sucré. Clinique médicale de l’Hôtel-Dieu de Paris, Vol. 2, 2nd edn. Paris: Balliere, 1865:663.
- von Re. Über Hamochromatose. Tagebl Versamml Natur Ärzte Heidelberg. 1889; 62: 324.
- Sheldon JH. Haemochromatosis. London: Oxford University Press. ; 1935.
- Feder JN, Gnirke A, Thomas W, et al. A novel MHC class I-like gene is mutated in patients with hereditary haemochromatosis. Nat Genet. 1996; 13(4): 399–408.
- Weiss G. Genetic mechanisms and modifying factors in hereditary hemochromatosis. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2010; 7(1): 50–58.
- Mach T. Hemochromatoza. [aut. książki] Gajewski P. i wsp. (red.). Interna Szczeklika. Kraków : Medycyna Praktyczna, 2018, strony 1185-1189.
- DAVIS WD, ARROWSMITH WR. The effect of repeated bleeding in Hemochromatosis. J Lab Clin Med. 1950; 36(5): 814–815.
- Winters AC, Tremblay D, Arinsburg S, et al. Reassessing the safety concerns of utilizing blood donations from patients with hemochromatosis. Hepatology. 2018; 67(3): 1150–1157.
- Pauwels NS, De Buck E, Compernolle V, et al. Worldwide policies on haemochromatosis and blood donation: a survey among blood services. Vox Sang. 2013; 105(2): 121–128.
- De Buck E, Pauwels NS, Dieltjens T, et al. Is blood of uncomplicated hemochromatosis patients safe and effective for blood transfusion? A systematic review. J Hepatol. 2012; 57(5): 1126–1134.
- Pennings G. Demanding pure motives for donation: the moral acceptability of blood donations by haemochromatosis patients. J Med Ethics. 2005; 31(2): 69–72.
- U.S. Department of Health and Human Services, Food and Drug Administration, Center for Biologics Evaluation and Research (CBER). Guidance for Industry: Variances for Blood Collection from Individuals with Hereditary Hemochromatosis. http://academy.gmp-compliance.org/guidemgr/files/HEMCHROM.PDF. [Online] [Zacytowano: 18 04. ; 2019.
- World Health Organization. Blood donor selection: guidelines on assessing donor suitability for blood donation. ; 2012.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1741).
- West KA, Eder AF. Accepting hereditary hemochromatosis blood donors: ask not why, ask why not. Transfusion. 2016; 56(12): 2907–2909.
- Leitman SF, Browning JN, Yau YuY, et al. Hemochromatosis subjects as allogeneic blood donors: a prospective study. Transfusion. 2003; 43(11): 1538–1544.
- Zou S, Dorsey KA, Notari EP, et al. Prevalence, incidence, and residual risk of human immunodeficiency virus and hepatitis C virus infections among United States blood donors since the introduction of nucleic acid testing. Transfusion. 2010; 50(7): 1495–1504.
- Hoad V, Bentley P, Bell B, et al. The infectious disease blood safety risk of Australian hemochromatosis donations. Transfusion. 2016; 56(12): 2934–2940.
- Røsvik AS, Ulvik RJ, Wentzel-Larsen T, et al. Blood donors with hereditary hemochromatosis. Transfusion. 2010; 50(8): 1787–1793.
- Marrow B, Clarkson J, Chapman CE, et al. Facilitation of blood donation amongst haemochromatosis patients. Transfus Med. 2015; 25(4): 239–242.
- Sanchez AM, Schreiber GB, Bethel J, et al. Retrovirus Epidemiology Donor Study (REDS). Prevalence, donation practices, and risk assessment of blood donors with hemochromatosis. JAMA. 2001; 286(12): 1475–1481.
![](https://journals.viamedica.pl/plugins/generic/popups/images/icons/close.png)