Interwencje kardiologiczne u płodów ― state of the art
Streszczenie
Interwencje kardiologiczne u płodów są dynamicznie rozwijającą się dziedziną terapii prenatalnej. Wykonuje się je w coraz większej liczbie ośrodków na świecie. Celem zabiegów jest zmiana naturalnego przebiegu choroby płodu i zwiększenie szansy na skuteczniejsze leczenie dziecka po porodzie. Obecnie na świecie wykonuje się cztery rodzaje kardiologicznych zabiegów interwencyjnych u płodów: 1) balonową plastykę zastawki aortalnej; 2) balonową plastykę zastawki płucnej; 3) implantację stentu do przegrody międzyprzedsionkowej oraz 4) balonową plastykę przegrody międzyprzedsionkowej. Do zabiegów kwalifikuje się najcięższe rodzaje wad, w których z dużym prawdopodobieństwem dojdzie do znacznego uszkodzenia komory i/lub powstania serca jednokomorowego w przypadku stenoz i/lub rozwoju nadciśnienia płucnego w przypadku restrykcji otworu owalnego. Interwencji prenatalnych nie wykonuje się w przypadku łagodnych postaci wad, w których odroczenie leczenia do okresu postnatalnego nie będzie miało negatywnego wpływu na rokowanie dla dziecka. Kryteria kwalifikacji do prenatalnych interwencji kardiologicznych są nieustannie ewaluowane i podlegają ciągłej modyfikacji w ramach międzynarodowych baz danych i programów prospektywnych i retrospektywnych. Skuteczność techniczna balonowych plastyk aortalnych wynosi 78–94%, balonowych plastyk płucnych 63–80%, a zabiegów w obrębie przegrody międzyprzedsionkowej 65–90%. Odsetek zgonów wewnątrzmacicznych związanych z kardiologicznymi zabiegami interwencyjnymi u płodów w najbardziej doświadczonych ośrodkach to około 10–11%. W większości przypadków przeprowadzone prenatalnie zabiegi nie mają negatywnego wpływu na dalszy przebieg ciąży i poród. Nie stanowią również wskazania do cięcia cesarskiego ani do wcześniejszego zakończenia ciąży. Odsetek serc dwukomorowych po technicznie skutecznych interwencjach w wiodących ośrodkach wynosi obecnie około 45–66% w przypadku balonowej plastyki zastawki aortalnej i 71–87% w przypadku balonowej plastyki zastawki płucnej. Zabiegi w obrębie przegrody międzyprzedsionkowej wydają się poprawiać przeżywalność dzieci, jednak dane te są trudne do jednoznacznej interpretacji, gdyż rokowanie zależy nie tylko od obecności zmian w krążeniu płucnym, ale również od rodzaju wady serca i możliwości jej leczenia po porodzie.
W niektórych przypadkach wad serca możliwe jest przeprowadzenie terapii prenatalnej, która ma na celu zahamowanie progresji wady, a tym samym zwiększenie szans na przeżycie noworodka i skuteczne leczenie po porodzie. Warunkiem powodzenia terapii jest wczesne wykrycie wady, odpowiednia kwalifikacja pacjentów i współpraca między zespołem odpowiedzialnym za leczenie prenatalne a specjalistami zajmującymi się dzieckiem po urodzeniu.
Słowa kluczowe: interwencje kardiologiczne u płodówterapia płodustenoza aortalnaatrezja płucna z ciągłą przegrodą międzykomorowąrestrykcja otworu owalnegozespół niedorozwoju lewego serca
Referencje
- Dolk H, Loane M, Garne E, et al. European Surveillance of Congenital Anomalies (EUROCAT) Working Group. Congenital heart defects in Europe: prevalence and perinatal mortality, 2000 to 2005. Circulation. 2011; 123(8): 841–849.
- Crucean A, Alqahtani A, Barron DJ, et al. Re-evaluation of hypoplastic left heart syndrome from a developmental and morphological perspective. Orphanet J Rare Dis. 2017; 12(1): 138.
- Frescura C, Thiene G. The new concept of univentricular heart. Front Pediatr. 2014; 2: 62.
- Jadczak A, Respondek-Liberska M, Sokołowski Ł, et al. International Prenatal Cardiology Collaboration Group. Hypoplastic left heart syndrome with prenatally diagnosed foramen ovale restriction: diagnosis, management and outcome. J Matern Fetal Neonatal Med. 2020 [Epub ahead of print]: 1–8.
- Goltz D, Lunkenheimer JM, Abedini M, et al. Left ventricular obstruction with restrictive inter-atrial communication leads to retardation in fetal lung maturation. Prenat Diagn. 2015; 35(5): 463–470.
- Viesca R, Huhta JC. Update in fetal cardiac intervention. Curr Treat Options Cardiovasc Med. 2006; 8(5): 379–386.
- Selamet Ti, Wald RM, McElhinney DB, et al. Changes in left heart hemodynamics after technically successful in-utero aortic valvuloplasty. Ultrasound Obstet Gynecol. 2007 Sep 3. ; 30(5): 715–20.
- McElhinney DB, Marshall AC, Wilkins-Haug LE, et al. Predictors of technical success and postnatal biventricular outcome after in utero aortic valvuloplasty for aortic stenosis with evolving hypoplastic left heart syndrome. Circulation. 2009; 120(15): 1482–1490.
- Tworetzky W, McElhinney DB, Marx GR, et al. In utero valvuloplasty for pulmonary atresia with hypoplastic right ventricle: techniques and outcomes. Pediatrics. 2009; 124(3): e510–e518.
- Prosnitz AR, Drogosz M, Marshall AC, et al. Early hemodynamic changes after fetal aortic stenosis valvuloplasty predict biventricular circulation at birth. Prenat Diagn. 2018; 38(4): 286–292.
- Beattie MJ, Friedman KG, Sleeper LA, et al. Late gestation predictors of a postnatal biventricular circulation after fetal aortic valvuloplasty. Prenat Diagn. 2021; 41(4): 479–485.
- Arzt W, Wertaschnigg D, Veit I, et al. Intrauterine aortic valvuloplasty in fetuses with critical aortic stenosis: experience and results of 24 procedures. Ultrasound Obstet Gynecol. 2011; 37(6): 689–695.
- Hogan WJ, Grinenco S, Armstrong A, et al. for the IFCIR Participants. Fetal cardiac intervention for pulmonary atresia with intact ventricular septum: international fetal cardiac intervention registry. Fetal Diagn Ther. 2020 [Epub ahead of print]: 1–9.
- Galindo A, Gómez-Montes E, Gómez O, et al. Fetal aortic valvuloplasty: experience and results of two tertiary centers in spain. Fetal Diagn Ther. 2017; 42(4): 262–270.
- Moon-Grady AJ, Morris SA, Belfort M, et al. International Fetal Cardiac Intervention Registry. International fetal cardiac intervention registry: a worldwide collaborative description and preliminary outcomes. J Am Coll Cardiol. 2015; 66(4): 388–399.
- Graupner O, Enzensberger C, Axt-Fliedner R. New aspects in the diagnosis and therapy of fetal hypoplastic left heart syndrome. Geburtshilfe Frauenheilkd. 2019; 79(8): 863–872.
- Goldberg DJ, Shaddy RE, Ravishankar C, et al. The failing Fontan: etiology, diagnosis and management. Expert Rev Cardiovasc Ther. 2011; 9(6): 785–793.
- Alsaied T, Bokma JP, Engel ME, et al. Factors associated with long-term mortality after Fontan procedures: a systematic review. Heart. 2017; 103(2): 104–110.
- Guseh SH, Friedman KG, Wilkins-Haug LE. Fetal cardiac intervention-Perspectives from a single center. Prenat Diagn. 2020; 40(4): 415–423.
- Simpson K, Pruitt E, Kirklin J, et al. Fontan patient survival after pediatric heart transplantation has improved in the current era. The Annals of Thoracic Surgery. 2017; 103(4): 1315–1320.
- Jayakumar KA, Addonizio LJ, Kichuk-Chrisant MR, et al. Cardiac transplantation after the Fontan or Glenn procedure. J Am Coll Cardiol. 2004; 44(10): 2065–2072.
- Lamour JM, Kanter KR, Naftel DC, et al. Cardiac Transplant Registry Database, Pediatric Heart Transplant Study. The effect of age, diagnosis, and previous surgery in children and adults undergoing heart transplantation for congenital heart disease. J Am Coll Cardiol. 2009; 54(2): 160–165.
- Maxwell D, Allan L, Tynan MJ. Balloon dilatation of the aortic valve in the fetus: a report of two cases. Br Heart J. 1991; 65(5): 256–258.
- Kohl T, Sharland G, Allan LD, et al. World experience of percutaneous ultrasound-guided balloon valvuloplasty in human fetuses with severe aortic valve obstruction. Am J Cardiol. 2000; 85(10): 1230–1233.
- Mäkikallio K, McElhinney DB, Levine JC, et al. Fetal aortic valve stenosis and the evolution of hypoplastic left heart syndrome: patient selection for fetal intervention. Circulation. 2006; 113(11): 1401–1405.
- Tworetzky W, Marshall AC. Fetal interventions for cardiac defects. Pediatr Clin North Am. 2004; 51(6): 1503–113, vii.
- Tworetzky W, Marshall AC. Balloon valvuloplasty for congenital heart disease in the fetus. Clin Perinatol. 2003; 30(3): 541–550.
- Tulzer A, Arzt W, Gitter R, et al. Fetal pulmonary valvuloplasty for critical pulmonary stenosis or atresia with intact septum. Lancet. 2002; 360(9345): 1567–1568.
- Arzt W, Tulzer G, Aigner M, et al. Invasive intrauterine treatment of pulmonary atresia/intact ventricular septum with heart failure. Ultrasound Obstet Gynecol. 2003; 21(2): 186–188.
- Pickard SS, Wong JB, Bucholz EM, et al. Fetal aortic valvuloplasty for evolving hypoplastic left heart syndrome: a decision analysis. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2020; 13(4): e006127.
- Debska M, Kolesnik A, Rebizant B, et al. Fetal cardiac interventions - Polish Experience from "Zero" to the Third World Largest Program. J Clin Med. 2020; 9(9).
- Tulzer A, Arzt W, Gitter R, et al. Immediate effects and outcome of in-utero pulmonary valvuloplasty in fetuses with pulmonary atresia with intact ventricular septum or critical pulmonary stenosis. Ultrasound Obstet Gynecol. 2018; 52(2): 230–237.
- Szaflik K. Terapia płodu. In: Dangel J, Dębska M, Koleśnik A. ed. Interwencje kardiologiczne u płodów. Medical Tribune Polska 2019: 179–191.
- Friedman KG, Sleeper LA, Freud LR, et al. Improved technical success, postnatal outcome and refined predictors of outcome for fetal aortic valvuloplasty. Ultrasound Obstet Gynecol. 2018; 52(2): 212–220.
- Friedman KG, Tworetzky W. Fetal cardiac interventions: Where do we stand? Arch Cardiovasc Dis. 2020; 113(2): 121–128.
- Hunter LE, Chubb H, Miller O, et al. Fetal aortic valve stenosis: a critique of case selection criteria for fetal intervention. Prenat Diagn. 2015; 35(12): 1176–1181.
- Jantzen DW, Moon-Grady AJ, Morris SA, et al. Hypoplastic left heart syndrome with intact or restrictive atrial septum: a report from the international fetal cardiac intervention registry. Circulation. 2017; 136(14): 1346–1349.
- Gardiner HM, Kovacevic A, Tulzer G, et al. Fetal Working Group of the AEPC. Natural history of 107 cases of fetal aortic stenosis from a European multicenter retrospective study. Ultrasound Obstet Gynecol. 2016; 48(3): 373–381.
- Dębska M, Szymkiewicz-Dangel J, Koleśnik A, et al. Fetal cardiac interventions - are we ready for them? Ginekol Pol. 2015; 86(4): 280–286.
- Rychik J, Rome JJ, Collins MH, et al. The hypoplastic left heart syndrome with intact atrial septum: atrial morphology, pulmonary vascular histopathology and outcome. J Am Coll Cardiol. 1999; 34(2): 554–560.
- Marshall AC, van der Velde ME, Tworetzky W, et al. Creation of an atrial septal defect in utero for fetuses with hypoplastic left heart syndrome and intact or highly restrictive atrial septum. Circulation. 2004; 110(3): 253–258.
- Freud LR, McElhinney DB, Marshall AC, et al. Fetal aortic valvuloplasty for evolving hypoplastic left heart syndrome: postnatal outcomes of the first 100 patients. Circulation. 2014; 130(8): 638–645.
- Schidlow DN, Freud L, Friedman K, et al. Fetal interventions for structural heart disease. Echocardiography. 2017; 34(12): 1834–1841.
- Kovacevic A, Öhman A, Tulzer G, et al. Fetal Working Group of the AEPC. Fetal hemodynamic response to aortic valvuloplasty and postnatal outcome: a European multicenter study. Ultrasound Obstet Gynecol. 2018; 52(2): 221–229.
- Wohlmuth C, Tulzer G, Arzt W, et al. Maternal aspects of fetal cardiac intervention. Ultrasound Obstet Gynecol. 2014; 44(5): 532–537.
- Rebizant B, Koleśnik A, Grzyb A, et al. Fetal cardiac interventions - are they safe for the mothers? J Clin Med. 2021; 10(4).
- Merz W, Tchatcheva K, Gembruch U, et al. Maternal complications of fetoscopic laser photocoagulation (FLP) for treatment of twin-twin transfusion syndrome (TTTS). J Perinat Med. 2010; 38(4): 439–443.
- Yamamoto M, Ville Y. Laser treatment in twin-to-twin transfusion syndrome. Semin Fetal Neonatal Med. 2007; 12(6): 450–457.
- Golombeck K, Ball RH, Lee H, et al. Maternal morbidity after maternal-fetal surgery. Am J Obstet Gynecol. 2006; 194(3): 834–839.
- Al-Refai A, Ryan G, Mieghem TV. Maternal risks of fetal therapy. Current Opinion in Obstetrics & Gynecology. 2017; 29(2): 80–84.
- Vida VL, Bacha EA, Larrazabal A, et al. Hypoplastic left heart syndrome with intact or highly restrictive atrial septum: surgical experience from a single center. Ann Thorac Surg. 2007; 84(2): 581–5; discussion 586.
- Glatz JA, Tabbutt S, Gaynor JW, et al. Hypoplastic left heart syndrome with atrial level restriction in the era of prenatal diagnosis. Ann Thorac Surg. 2007; 84(5): 1633–1638.
![](https://journals.viamedica.pl/plugins/generic/popups/images/icons/close.png)