Tom 15, Nr 4 (2021)
Inne materiały uzgodnione z Redakcją
Opublikowany online: 2021-09-06
Pobierz cytowanie

Nie za mało, nie za dużo, czyli jaką liczbą leków optymalnie leczyć choroby przewlekłe wśród osób starszych?

Przemysław Kardas1, Konrad Witkowski1, Jacek Pluciński1, Jolanta Macziaczyk-Kubiak1
Forum Medycyny Rodzinnej 2021;15(4).
Afiliacje
  1. Centrum Badań nad Przestrzeganiem Zaleceń Terapeutycznych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ul. Narutowicza 60, 90-136 Łódź, Polska

dostęp płatny

Tom 15, Nr 4 (2021)
Wybrane problemy kliniczne
Opublikowany online: 2021-09-06

Streszczenie

Leczenie osób starszych stwarza poważne problemy. Z jednej strony typowa dla osób starszych wielochorobowość, na którą składają się liczne schorzenia przewlekłe, zmusza do leczenia ich wieloma lekami. Zarówno z powodów finansowych, jak i praktycznych nie jest to jednak łatwe, w wyniku czego osoby starsze często nie w pełni realizują zalecenia terapeutyczne. Z drugiej strony sama polipragmazja prowadzi do problemów lekowych, negatywnych skutków zdrowotnych, zwiększonego korzystania z usług opieki zdrowotnej oraz wzrostu kosztów. Ze względu na jej najczęstsze występowanie u osób starszych istnieje pilna potrzeba wprowadzenia skutecznych strategii zapobiegania i leczenia polipragmazji w tej grupie wiekowej. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej odgrywają szczególna rolę w zapobieganiu i leczeniu polipragmazji u starszych pacjentów. Spośród dostępnych interwencji najbardziej praktycznymi, z których mogą skorzystać, są różnego rodzaju przeglądy lekowe, którymi można posługiwać się zwalidowanymi narzędziami (np. kryteria STOPP/START czy Beersa). Jednak w codziennej praktyce te pracochłonne zadania nie są łatwe do wykonania. Dlatego można zalecić uproszczone podejście do przeglądów leków, m.in. w oparciu o narzędzie do zarządzania polipragmazję Skills4Adherence. W najbliższych latach farmaceuci mogą wspomóc w tych działaniach lekarzy ze względu na spodziewane wprowadzenie nowego świadczenia pod postacią opieki farmaceutycznej.

Streszczenie

Leczenie osób starszych stwarza poważne problemy. Z jednej strony typowa dla osób starszych wielochorobowość, na którą składają się liczne schorzenia przewlekłe, zmusza do leczenia ich wieloma lekami. Zarówno z powodów finansowych, jak i praktycznych nie jest to jednak łatwe, w wyniku czego osoby starsze często nie w pełni realizują zalecenia terapeutyczne. Z drugiej strony sama polipragmazja prowadzi do problemów lekowych, negatywnych skutków zdrowotnych, zwiększonego korzystania z usług opieki zdrowotnej oraz wzrostu kosztów. Ze względu na jej najczęstsze występowanie u osób starszych istnieje pilna potrzeba wprowadzenia skutecznych strategii zapobiegania i leczenia polipragmazji w tej grupie wiekowej. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej odgrywają szczególna rolę w zapobieganiu i leczeniu polipragmazji u starszych pacjentów. Spośród dostępnych interwencji najbardziej praktycznymi, z których mogą skorzystać, są różnego rodzaju przeglądy lekowe, którymi można posługiwać się zwalidowanymi narzędziami (np. kryteria STOPP/START czy Beersa). Jednak w codziennej praktyce te pracochłonne zadania nie są łatwe do wykonania. Dlatego można zalecić uproszczone podejście do przeglądów leków, m.in. w oparciu o narzędzie do zarządzania polipragmazję Skills4Adherence. W najbliższych latach farmaceuci mogą wspomóc w tych działaniach lekarzy ze względu na spodziewane wprowadzenie nowego świadczenia pod postacią opieki farmaceutycznej.

Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

polipragmazja; osoby starsze; nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych; wielochorobowość; choroby przewlekłe

Informacje o artykule
Tytuł

Nie za mało, nie za dużo, czyli jaką liczbą leków optymalnie leczyć choroby przewlekłe wśród osób starszych?

Czasopismo

Forum Medycyny Rodzinnej

Numer

Tom 15, Nr 4 (2021)

Typ artykułu

Inne materiały uzgodnione z Redakcją

Data publikacji on-line

2021-09-06

Rekord bibliograficzny

Forum Medycyny Rodzinnej 2021;15(4).

Słowa kluczowe

polipragmazja
osoby starsze
nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych
wielochorobowość
choroby przewlekłe

Autorzy

Przemysław Kardas
Konrad Witkowski
Jacek Pluciński
Jolanta Macziaczyk-Kubiak

Referencje (35)
  1. World Health Organization. Medication Safety in Polypharmacy. Technical freport. WHO, Geneva: 2019.
  2. Masnoon N, Shakib S, Kalisch-Ellett L, et al. What is polypharmacy? A systematic review of definitions. BMC Geriatr. 2017; 17(1): 230.
  3. Rankin A, Cadogan CA, Patterson SM, et al. Interventions to improve the appropriate use of polypharmacy for older people. Cochrane Database Syst Rev. 2018; 9: CD008165.
  4. Lee JQi, Ying K, Lun P, et al. Intervention elements to reduce inappropriate prescribing for older adults with multimorbidity receiving outpatient care: a scoping review. BMJ Open. 2020; 10(8): e039543.
  5. Eurostat (2020). Ageing Europe - statistics on population developments – statistics explained. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index. php/Ageing_Europe_-_statistics_on_population_developments (30.06.2020).
  6. Barnett K, Mercer SW, Norbury M, et al. Epidemiology of multimorbidity and implications for health care, research, and medical education: a cross-sectional study. Lancet. 2012; 380(9836): 37–43.
  7. Carmona-Torres JM, Cobo-Cuenca AI, Recio-Andrade B, et al. Prevalence and factors associated with polypharmacy in the older people: 2006-2014. J Clin Nurs. 2018; 27(15-16): 2942–2952.
  8. Slabaugh SL, Maio V, Templin M, et al. Prevalence and risk of polypharmacy among the elderly in an outpatient setting: a retrospective cohort study in the Emilia-Romagna region, Italy. Drugs Aging. 2010; 27(12): 1019–1028.
  9. Blozik E, Rapold R, von Overbeck J, et al. Polypharmacy and potentially inappropriate medication in the adult, community-dwelling population in Switzerland. Drugs Aging. 2013; 30(7): 561–568.
  10. Midão L, Giardini A, Menditto E, et al. Polypharmacy prevalence among older adults based on the survey of health, ageing and retirement in Europe. Arch Gerontol Geriatr. 2018; 78: 213–220.
  11. Kornholt J, Christensen MB (2020). Prevalence of polypharmacy in Denmark. Dan Med J. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32741431/ (23.12.2020).
  12. Hovstadius Bo, Hovstadius K, Astrand B, et al. Increasing polypharmacy - an individual-based study of the Swedish population 2005-2008. BMC Clin Pharmacol. 2010; 10: 16.
  13. Zhang N, Sundquist J, Sundquist K, et al. An Increasing Trend in the Prevalence of Polypharmacy in Sweden: A Nationwide Register-Based Study. Front Pharmacol. 2020; 11: 326.
  14. Eurostat. Medicine use statistics – Statistics explained. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Medicine_use_statistics (13.06.2021).
  15. Grądalski T. Polypharmacy and medication errors on admission to palliative care. Pol Arch Intern Med. 2019; 129(10): 659–666.
  16. Kardas P, Urbański F, Lichwierowicz A, et al. Prevalence and Age Structure of Polypharmacy in Poland: Results of the Analysis of the National Real-World Database of 38 Million Citizens. Front Pharmacol. 2021; 12: 655364.
  17. Leszko M, Zając-Lamparska L, Trempala J. Aging in Poland. Gerontologist. 2015; 55(5): 707–715.
  18. Wastesson JW, Morin L, Laroche ML, et al. How Chronic Is Polypharmacy in Old Age? A Longitudinal Nationwide Cohort Study. J Am Geriatr Soc. 2019; 67(3): 455–462.
  19. Pérez T, Moriarty F, Wallace E, et al. Prevalence of potentially inappropriate prescribing in older people in primary care and its association with hospital admission: longitudinal study. BMJ. 2018; 363: k4524.
  20. Montori VM, Brito JP, Murad MH. The optimal practice of evidence-based medicine: incorporating patient preferences in practice guidelines. JAMA. 2013; 310(23): 2503–2504.
  21. Farmer C, Fenu E, O'Flynn N, et al. Clinical assessment and management of multimorbidity: summary of NICE guidance. BMJ. 2016; 354: i4843.
  22. Austad B, Hetlevik I, Mjølstad BP, et al. Applying clinical guidelines in general practice: a qualitative study of potential complications. BMC Fam Pract. 2016; 17: 92.
  23. Boyd CM, Darer J, Boult C, et al. Clinical practice guidelines and quality of care for older patients with multiple comorbid diseases: implications for pay for performance. JAMA. 2005; 294(6): 716–724.
  24. May C, Montori VM, Mair FS. We need minimally disruptive medicine. BMJ. 2009; 339: b2803.
  25. World Health Organization. Adherence to long-term therapies: evidence for action, ed. Sabaté E. World Health Organization, ‎2003. https://apps.who.int/iris/handle/10665/42682 (31.05.2021).
  26. Morrison VL, Holmes EAF, Parveen S, et al. Predictors of self-reported adherence to antihypertensive medicines: a multinational, cross-sectional survey. Value Health. 2015; 18(2): 206–216.
  27. Kardas P. Rozpowszechnienie nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych wśród pacjentów leczonych z powodu wybranych schorzeń przewlekłych. Pol Merkur Lekarski. 2011 Oct. ; 31(184): 215–20.
  28. Kardas P, Lewek P, Matyjaszczyk M. Determinants of patient adherence: a review of systematic reviews. Front Pharmacol. 2013; 4: 91.
  29. Kardas P, van Boven JF, Pinnock H, et al. ENABLE collaborators. Disparities in European healthcare system approaches to maintaining continuity of medication for non-communicable diseases during the COVID-19 outbreak. Lancet Reg Health Eur. 2021; 4: 100099.
  30. McIntosh J, Alonso A, MacLure K, et al. SIMPATHY Consortium. A case study of polypharmacy management in nine European countries: Implications for change management and implementation. PLoS One. 2018; 13(4): e0195232.
  31. Stewart D, Mair A, Wilson M, et al. SIMPATHY consortium. Guidance to manage inappropriate polypharmacy in older people: systematic review and future developments. Expert Opin Drug Saf. 2017; 16(2): 203–213.
  32. Stewart D, Mair A, Wilson M, et al. SIMPATHY consortium. Guidance to manage inappropriate polypharmacy in older people: systematic review and future developments. Expert Opin Drug Saf. 2017; 16(2): 203–213.
  33. Kurczewska-Michalak M, Lewek P, Jankowska-Polańska B, Giardini A, Costa A, Granata N, Maffoni M, Midão L, Kardas P. Polypharmacy management in the elderly: a systematic review of available interventions and pragmatic guidance. Front Pharmacology, submitted for publication.
  34. Dz.U. 2021 poz. 97, available at https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000097.
  35. Ministerstwo Zdrowia. Opieka farmaceutyczna – raport. https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-farmaceutyczna---raport. Dostępny pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-farmaceutyczna---raport..

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Czasopismo Forum Medycyny Rodzinnej dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl