Tom 3, Nr 3 (2009)
Wybrane problemy kliniczne
Opublikowany online: 2009-06-10
Wyświetlenia strony
848
Wyświetlenia/pobrania artykułu
9828
„Zła śmierć” w polskim społeczeństwie średniowiecznym
Forum Medycyny Rodzinnej 2009;3(3):186-198.
Streszczenie
Rodzaj śmierci odgrywał w społeczeństwie średniowiecznym bardzo ważną rolę. Wprowadzał
on podział na tych, którzy umarli we właściwy, godny sposób (zgodny z normami
społecznymi i religijnymi) - przekładało się to bezpośrednio na zapewnienie życia
wiecznego po śmierci - oraz na tych, którzy umarli w niewłaściwy sposób (sprzeczny
z normami społecznymi i religijnymi) - co wiązało się z potępieniem po śmierci. Polskie
średniowieczne źródła narracyjne: kronika Galla Anonima, Wincentego Kadłubka,
Janka z Czarnkowa i Jana Długosza oraz „Kronika Oliwska” przedstawiają przykłady
najbardziej negatywnie nacechowanych przypadków śmierci, które w opinii polskiego
społeczeństwa średniowiecznego wzbudzały największy lęk, a także były uważane za
najbardziej niewłaściwe i niepożądane. Były nimi zgony w wyniku otrucia, na skutek ingerencji
sił nadprzyrodzonych i zwierząt oraz szczególnie ostro potępiane samobójstwo
- te trzy najliczniej reprezentowane opisy niepożądanych zgonów pozwalają zaobserwować
zjawisko „złej śmierci”. Ich negatywne postrzeganie, poza źródłami narracyjnymi,
znajduje także odzwierciedlenie w bogatej ikonografii średniowiecznej. Ukazanie
„złej śmierci” w kulturze średniowiecznej pełniło z założenia rolę dydaktyczną i miało
na celu przedstawienie zazwyczaj pod postacią antyprzykładu, bardzo dobrze znanej
i rozpropagowanej przez chrześcijaństwo wyidealizowanej „sztuki dobrego umierania”
- ars bene moriendi.
Słowa kluczowe: średniowiecześmierćsamobójstwootruciesiły nadprzyrodzone„zła śmierć”ars bene moriendi
![](https://journals.viamedica.pl/plugins/generic/popups/images/icons/close.png)