dostęp otwarty

Tom 4, Nr 6 (2010)
Wybrane problemy kliniczne
Opublikowany online: 2011-02-01
Pobierz cytowanie

Powstanie szpitali gdańskich a szpitalnictwo europejskie w średniowieczu

Adam Szarszewski, Maciej Zagierski
Forum Medycyny Rodzinnej 2010;4(6):438-447.

dostęp otwarty

Tom 4, Nr 6 (2010)
Wybrane problemy kliniczne
Opublikowany online: 2011-02-01

Streszczenie

Powstanie i rozwój szpitali europejskich były ściśle związane z głoszoną przez chrześcijaństwo ideą miłości bliźniego. W okresie późnego średniowiecza instytucje szpitalne mocno zakorzeniły się w europejskich systemach społecznym oraz prawnym i uważano je powszechnie za ważne instrumenty realizacji potrzeb społecznych w zakresie zaopatrywania ludzi starych, biednych, chorych, sierot i osób w drodze. W Gdańsku rozwój szpitalnictwa zbiegł się w czasie z działalnością zakonu krzyżackiego. W latach 1308-1454 miasto znajdowało się w obrębie państwa zakonnego, czego skutkiem było między innymi wprowadzanie zachodnioeuropejskich rozwiązań w sferze polityki społecznej.
Lista szpitali gdańskich erygowanych w XIV i XV wieku jest długa. W niniejszym artykule szczegółowo omówiono fundacje, które stały się niezbędną składową tkanki miejskiej aż do 1945 roku. Należą do nich: 1. Szpital św. Ducha w Gdańsku (Heiligen-Geist Hospital) powstały przed 1333 rokiem, 2. Szpital św. Gertrudy w Gdańsku (St. Gertruden Hospital) z około połowy XIV wieku związany z działalnością założonej przed 1415 rokiem gildii św. Gertrudy, 3. Szpital św. Jerzego w Gdańsku (St. Georgen Hospital) wybudowany dla trędowatych między 1334 a 1355 rokiem, 4. Szpital Bożego Ciała w Gdańsku () erygowany przed 1395 rokiem, 5. Szpital św. Barbary w Gdańsku (St. Barbara Hospital) wybudowany przed 1387 rokiem, 6. Szpital św. Elżbiety w Gdańsku (St. Elisabeth Hospital) erygowany 15 marca 1394 roku i związany z działalnością gildii ubogich (Elendenbruderschaft), 7. Szpital św. Michała/Wszystkich Aniołów Bożych w Gdańsku (Hospital zu St. Michaelis oder Aller Gottes Engel) powstały pod koniec XIV wieku, 8. Szpital św. Jakuba Większego gildii szyprów w Gdańsku (St. Jacob Hospital) z 1415 roku, 9. Szpital św. Rocha w Gdańsku (St. Rochus Hospital) z końca XIV lub początku XV wieku, przekształcony do 1515 roku w Lazaret.
Powstanie wymienionych gdańskich fundacji szpitalnych było ściśle związane z rozwojem miasta. Wszystkie one prezentują typ szpitala miejskiego, choć podmiot sprawczy erygowania fundacji najczęściej jest nieznany (szpitale św. Ducha, św. Jerzego, św. Rocha, Bożego Ciała, św. Barbary, św. Michała/Wszystkich Aniołów Bożych). W przypadku szpitala św. Gertrudy erygowanie fundacji było najprawdopodobniej inicjatywą gildii św. Gertrudy mającej na celu zapewnienie chrześcijańskiego pochówku potrzebującym. Szpital św. Elżbiety pierwotnie był fundacją Gildii Ubogich, a więc również organizacji mieszczan o charakterze zarówno religijnym, jak i socjalnym. W tym wypadku dodatkowym podmiotem stał się zakon krzyżacki, który fundację ubogich przekształcił w szpital. Natomiast wyraźne socjalne pochodzenie ma fundacja gildii szyprów św. Jakuba, której zadaniem było rozwiązanie bardzo konkretnego problemu społecznego (zaopatrzenie ubogich, chorych, zniedołężniałych szyprów oraz wdów po nich). Wszystkie szpitale gdańskie stopniowo wzbogacały system zakładów opieki stacjonarnej, który w okresie reformacji stał się podstawą do stworzenia sieci szpitalnej w ramach scentralizowanej dobroczynności miejskiej.
Forum Medycyny Rodzinnej 2010, tom 4, nr 6, 438-447

Streszczenie

Powstanie i rozwój szpitali europejskich były ściśle związane z głoszoną przez chrześcijaństwo ideą miłości bliźniego. W okresie późnego średniowiecza instytucje szpitalne mocno zakorzeniły się w europejskich systemach społecznym oraz prawnym i uważano je powszechnie za ważne instrumenty realizacji potrzeb społecznych w zakresie zaopatrywania ludzi starych, biednych, chorych, sierot i osób w drodze. W Gdańsku rozwój szpitalnictwa zbiegł się w czasie z działalnością zakonu krzyżackiego. W latach 1308-1454 miasto znajdowało się w obrębie państwa zakonnego, czego skutkiem było między innymi wprowadzanie zachodnioeuropejskich rozwiązań w sferze polityki społecznej.
Lista szpitali gdańskich erygowanych w XIV i XV wieku jest długa. W niniejszym artykule szczegółowo omówiono fundacje, które stały się niezbędną składową tkanki miejskiej aż do 1945 roku. Należą do nich: 1. Szpital św. Ducha w Gdańsku (Heiligen-Geist Hospital) powstały przed 1333 rokiem, 2. Szpital św. Gertrudy w Gdańsku (St. Gertruden Hospital) z około połowy XIV wieku związany z działalnością założonej przed 1415 rokiem gildii św. Gertrudy, 3. Szpital św. Jerzego w Gdańsku (St. Georgen Hospital) wybudowany dla trędowatych między 1334 a 1355 rokiem, 4. Szpital Bożego Ciała w Gdańsku () erygowany przed 1395 rokiem, 5. Szpital św. Barbary w Gdańsku (St. Barbara Hospital) wybudowany przed 1387 rokiem, 6. Szpital św. Elżbiety w Gdańsku (St. Elisabeth Hospital) erygowany 15 marca 1394 roku i związany z działalnością gildii ubogich (Elendenbruderschaft), 7. Szpital św. Michała/Wszystkich Aniołów Bożych w Gdańsku (Hospital zu St. Michaelis oder Aller Gottes Engel) powstały pod koniec XIV wieku, 8. Szpital św. Jakuba Większego gildii szyprów w Gdańsku (St. Jacob Hospital) z 1415 roku, 9. Szpital św. Rocha w Gdańsku (St. Rochus Hospital) z końca XIV lub początku XV wieku, przekształcony do 1515 roku w Lazaret.
Powstanie wymienionych gdańskich fundacji szpitalnych było ściśle związane z rozwojem miasta. Wszystkie one prezentują typ szpitala miejskiego, choć podmiot sprawczy erygowania fundacji najczęściej jest nieznany (szpitale św. Ducha, św. Jerzego, św. Rocha, Bożego Ciała, św. Barbary, św. Michała/Wszystkich Aniołów Bożych). W przypadku szpitala św. Gertrudy erygowanie fundacji było najprawdopodobniej inicjatywą gildii św. Gertrudy mającej na celu zapewnienie chrześcijańskiego pochówku potrzebującym. Szpital św. Elżbiety pierwotnie był fundacją Gildii Ubogich, a więc również organizacji mieszczan o charakterze zarówno religijnym, jak i socjalnym. W tym wypadku dodatkowym podmiotem stał się zakon krzyżacki, który fundację ubogich przekształcił w szpital. Natomiast wyraźne socjalne pochodzenie ma fundacja gildii szyprów św. Jakuba, której zadaniem było rozwiązanie bardzo konkretnego problemu społecznego (zaopatrzenie ubogich, chorych, zniedołężniałych szyprów oraz wdów po nich). Wszystkie szpitale gdańskie stopniowo wzbogacały system zakładów opieki stacjonarnej, który w okresie reformacji stał się podstawą do stworzenia sieci szpitalnej w ramach scentralizowanej dobroczynności miejskiej.
Forum Medycyny Rodzinnej 2010, tom 4, nr 6, 438-447
Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

Gdańsk; szpitalnictwo; historia

Informacje o artykule
Tytuł

Powstanie szpitali gdańskich a szpitalnictwo europejskie w średniowieczu

Czasopismo

Forum Medycyny Rodzinnej

Numer

Tom 4, Nr 6 (2010)

Strony

438-447

Data publikacji on-line

2011-02-01

Rekord bibliograficzny

Forum Medycyny Rodzinnej 2010;4(6):438-447.

Słowa kluczowe

Gdańsk
szpitalnictwo
historia

Autorzy

Adam Szarszewski
Maciej Zagierski

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Czasopismo Forum Medycyny Rodzinnej dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl