Vol 65, No 4 (2015)
Other materials agreed with the Editors
Published online: 2015-09-11

open access

Page views 573
Article views/downloads 1267
Get Citation

Connect on Social Media

Connect on Social Media

90. rocznica wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę Instytutu Radowego w Warszawie

Varia

90. rocznica wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę Instytutu Radowego w Warszawie

Przed 90 laty — 7 czerwca 1925 roku odbyła się w Warszawie podniosła uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę Instytutu Radowego.

Z Paryża przybyła Maria Skłodowska-Curie. Delegacja rządowa witała ją już na granicy, a na dworcu w Warszawie — władze stolicy, mieszkańcy oraz rodzeństwo — dr Józef Skłodowski i dr Bronisława Dłuska. Wizyta trwała 10 dni, a jej program był bogaty. Uczona m.in. wygłosiła wykłady w Instytucie Francuskim i na Uniwersytecie Warszawskim, była przyjęta w Ratuszu, gdzie otrzymała honorowe obywatelstwo Warszawy, odwiedziła Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Politechnikę i Pracownię Radiologiczną przy ul. Śniadeckich.

Maria Skłodowska-Curie i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski podczas uroczystości wmurowania aktu erekcyjnego przy ul. Wawelskiej. Za Prezydentem stoi dr Józef Skłodowski, dalej lewo dr Kazimierz Dłuski za Marią dr Bronisława Dłuska, dalej lewo prof. Franciszek Krzyształowicz, Rektor UW Prezes Towarzystwa Instytutu Radowego

Przede wszystkim jednak w dniu 7 czerwca o godz. 12.30 uczestniczyła w ceremonii przy ul. Wawelskiej. Z Belwederu nadjechał Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. Obecny był premier Władysław Grabski, marszałkowie Sejmu i Senatu — Maciej Rataj i Wojciech Trąmpczyński, ministrowie, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a zarazem Prezes Towarzystwa Instytutu Radowego prof. Franciszek Krzyształowicz, elita naukowa i kulturalna.

Przytaczamy poniżej pełny tekst „Aktu erekcyjnego”:

Akt erekcyjny i metalowa puszka przygotowane do wmurowania w fundament Instytutu

„Działo się to w dniu siódmym miesiąca czerwca Roku Pańskiego Tysiąc Dziewięćset Dwudziestego piątego, a ósmego od czasu przywrócenia niepodległości Polski po wielkiej wojnie narodów — gdy godność Prezydenta Najjaśniejszej Rzeczypospolitej piastował Stanisław Wojciechowski, Roku dwudziestego ósmego od czasu wiekopomnego odkrycia nowego pierwiastka Wszechmaterji — Radu przez genjusz uczonej Polki i Jej towarzysza pracy i męża Piotra Curie, która w dobie niewoli i opresji Narodu znalazła wdzięczne pole do pracy we wtórej Ojczyźnie we Francji

W obecności Najwyższych Dostoinikow:

Prezydenta Rzeczypospolitej — Stanisława Wojciechowskiego. Prezesa Ministrów — Władysława Grabskiego. Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego — Stanisława Grabskiego, Marszałków Sejmu i Senatu — Macieja Rataja i Wojciecha Trąmpczyńskiego, w obecności Marji Skłodowskiej Curie. Rektora Uniwersytetu Warszawskiego i Prezesa Towarzystwa Instytutu Radowego Franciszka Krzyształowicza, Członków Komitetu Daru Narodowego dla Marji Skłodowskie-Curie, oraz Komitetu dla zwalczania raka, przedstawicieli Nauki, Sztuki, Związków, Stowarzyszeń i wszystkich Warstw Społeczeństwa został uroczyście odczytany i podpisany mniejszy Akt Erekcyjny Instytutu Radowego imienia Marji Skłodowskiej-Curie.

Wolą Społeczeństwa powołany jest Instytut ten nie tylko do badań samodzielnych i krzewienia w Polsce nauki o ciałach promieniotwórczych, ale i do walki z rakiem — jedną z najcięższych chorób, będących klęską całej Ludzkości.

Powstaje ten Instytut z ofiar i wysiłków Ogółu Polskiego, jako Dar Narodowy dla Wielkiej Uczonej.

Po odczytaniu i podpisaniu niniejszego Aktu został on wraz z gazetami z dnia siódmego Czerwca roku bieżącego oraz ze spółczesnymi monetami umieszczony na wieczną rzeczy pamiątkę w puszce ołowianej, którą złożono w fundamencie gmachu projektowanego przez Architekta Tadeusza Zielińskiego, podczas uroczystego poświęcenia przez Księdza Kanonika Antoniego Szlagowskiego profesora wydziału teologicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Poczem otwór zamurowano.” [1]

Dyrektorzy ośrodków onkologicznych i przedstawiciele pracowników Centrum Onkologii — Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie podczas uroczystości

Wystąpienia Małgorzaty Sobieszczak-Marciniak — prezes Towarzystwa „Marii Skłodowskiej-Curie w Hołdzie” i prof. Andrzeja Kułakowskiego — nestora polskich onkologów pracującego w Instytucie od 1953 roku, w asyście pocztów sztandarowych

„W piękny, słoneczny poranek czerwcowy Prezydent Rzeczypospolitej kładzie pierwszą cegłę pod fundamenty Instytutu. Maria kładzie drugą — trzecią zaś prezydent m. Warszawy” [2]. Kolejne cegły kładli obecni na uroczystości dygnitarze [3]. Poświęcenia dokonał ksiądz Szlagowski [4].

[1]. Księga informacyjna na rzecz Daru Narodowego dla Marji Skłodowskiej Curie. Warszawa 1926, s. 28.

[2]. Curie E. Maria Curie. Warszawa 1939, s. 394. Prezydentem Warszawy był wówczas Władysław Jabłoński — przyp. Red.

[3]. Księga informacyjna... op. cit. s. 20.

[4]. Józef Szlagowski (1864–1956), biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, niezwykle popularny wśród studentów, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, zarządu Kasy im. Józefa Mianowskiego i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Był też obecny w 1932 r. podczas uroczystości otwarcia Instytutu Radowego.

Po ceremonii Maria Skłodowska-Curie udała się na śniadanie w Belwederze wydane przez Prezydenta RP, towarzyszyło jej wąskie grono najwyższych dostojników i rodzeństwo. Pracowity dzień zakończyło wieczorne przyjęcie w Ratuszu.

Wieniec składa prof. Krzysztof Warzocha — dyrektor Centrum Onkologii — Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w asyście wicedyrektor dr Beaty Jagielskiej i prof. Edwarda Towpika — redaktora Nowotworów

Niemal dokładnie w 90 lat potem — 9 czerwca 2015 r. uroczyście przypomniano tamte ważne chwile. Pod pomnikiem Marii Skłodowskiej-Curie naprzeciwko Instytutu przy ul. Wawelskiej złożyli kwiaty: prof. Krzysztof Warzocha — dyrektor Centrum Onkologii — Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie, prof. Andrzej Kułakowski i mgr Małgorzata Sobieszczak-Marciniak w imieniu Towarzystwa „Marii Skłodowskiej-Curie w Hołdzie”, wiceburmistrz dzielnicy Ochota. W ogrodzie Instytutu młodzież szkolna pod kierunkiem Zofii Kucówny, w strojach „z epoki”, odtworzyła fragmenty przemówień wygłoszonych przed 90 laty. Organizacja uroczystości była dziełem Towarzystwa „Marii Skłodowskiej-Curie w Hołdzie”.

Redakcja Nowotworów




Nowotwory. Journal of Oncology