Journal of Transfusion Medicine 4/2015-Diagnostyka zakażeń ludzkim wirusem T-limfotropowym (HTLV-I i HTLV-II) oraz parvowirusem B19 (B19V). Dane prezentowane podczas seminarium „Postępy w badaniach przeglądowych dawców krwi” (Warszawa, 5–6 października 2015 r.)

ARTYKUŁ POGLĄDOWY

Diagnostyka zakażeń ludzkim wirusem T-limfotropowym (HTLV-I i HTLV-II) oraz parvowirusem B19 (B19V). Dane prezentowane podczas seminarium „Postępy w badaniach przeglądowych dawców krwi” (Warszawa, 5–6 października 2015 r.)

Diagnostics of the human T-lymphotropic virus (HTLV-I and HTLV-II) and parvovirus B19 (B19V). Data presented at the seminar “Advances in blood donor screening” (Warsaw, 5–6 October 2015)

Aleksandra Kalińska

Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie

J. Transf. Med. 2015; 8: 142–144

Diagnostyka zakażeń ludzkim wirusem T-limfotropowym (typu I i II)

Ludzki wirus T-limfotropowy (HTLV) to retrowirus należący do Oncovirinae, który bierze udział w patogenezie chorób rozrostowych. Wyróżniono dwa typy wirusa – HTLV-I i HTLV-II – posiadające otoczkę lipidową, których zmienność genetyczna wynosi około 30% [1]. HTLV-I wykazuje tropizm do limfocytów T CD4+, natomiast HTLV-II do limfocytów T CD8+ [2].

Zakażenie HTLV nie jest powszechne. HTLV-I występuje endemicznie na Karaibach, w Afryce międzyzwrotnikowej, południowo-zachodniej Japonii, Ameryce Południowej, Rumunii [3], natomiast występowanie HTLV-II wykazano wśród niektórych plemion zamieszkujących Amerykę [4].

Szacuje się, że nawet do 20 milionów ludzi na świecie jest zakażonych HTLV [5]. Okres latencji wynosi 30–40 lat, u maksymalnie 5% zakażonych może rozwinąć się choroba rozrostowa [6]. Przeniesienie zakażenia HTLV może nastąpić z matki na dziecko podczas karmienia piersią, w trakcie podawania dożylnie narkotyków, drogą seksualną, podczas transfuzji krwi i jej składników [7]. Opisano przypadki transmisji HTLV-I z przeszczepianymi narządami [8, 9], hematopoetycznymi komórkami macierzystymi [10]. Prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia HTLV-I w trakcie transfuzji przez składniki komórkowe wynosi 20–60% [6]. Stwierdzono, że > 9 × 104 komórek z HTLV-I może spowodować zakażenie u biorcy w wyniku transfuzji [13]. Ryzyko przeniesienia zakażenia HTLV-I/II przez krew jest ograniczane metodami inaktywacji i leukoredukcji [11, 12]. Przetaczanie ubogoleukocytarnych koncentratów krwinek czerwonych i płytkowych zmniejsza ryzyko transmisji HTLV-I/II podczas transfuzji.

Wykazano związek etiologiczny HTLV-I z białaczką T-komórkową dorosłych, mielopatią/tropikalną spastyczną paraparezą, chorobami reumatologicznymi, zapaleniem mięśni, polineuropatią [7]. Przypuszczalnie HTLV-II odgrywa rolę w indukowaniu białaczki włochatokomórkowej z limfocytów T [6].

Diagnostyka zakażenia HTLV-I/II opiera się na badaniu markerów serologicznych i molekularnych. Wynik reaktywny należy potwierdzić testem uzupełniającym, na przykład Western blot. Badanie molekularne pozwala wykryć kwasy nukleinowe wirusa. Postępowanie diagnostyczne w przypadku HTLV-I/II przedstawiono na rycinie 1.

Rycina 1. Postępowanie diagnostyczne w przypadku HTLV-I/II; http://htlvaware.com
Figure 1. Diagnostic procedure of HTLV-I/II; http://htlvaware.com

 

Badania przeglądowe HTLV-I/II u dawców krwi są prowadzone w krajach o wysokim lub rosnącym ryzyku wystąpienia HTLV-I/II, na przykład w Afryce Środkowej, na Wyspach Kanaryjskich, w Japonii, Francji, Szkocji i Walii [7, 14]. W Polsce badania HTLV-I/II u dawców krwi nie są wykonywane rutynowo, bowiem brakuje danych wskazujących na istotną częstość zakażeń HTLV. Wobec coraz częstszych podróży, jak również zwiększonej migracji ludności ważne jest śledzenie sytuacji epidemiologicznej.

Zgodnie z Dyrektywą 2006/17/WE i 2012/39/UE badaniom laboratoryjnym w kierunku HTLV-I poddaje się dawców tkanek/komórek zamieszkujących tereny o wysokiej zachorowalności, pochodzących z takich terenów lub których partnerzy seksualni albo rodzice pochodzą z takich terenów. Dodatni wynik badań laboratoryjnych HTLV-I wyklucza dawstwo tkanek, komórek (wyjątkiem są komórki rozrodcze) [15, 16].

Diagnostyka zakażenia parvowirusem B19

Parvowirus B19 to erytrowirus, którego replikacja zachodzi w prekursorowych komórkach erytroidalnych w szpiku. W transfuzjologii bezotoczkowy wirus jest usuwany z osocza metodą nanofiltracji.

Zakażenia B19V są powszechne. Do przeniesienia wirusa dochodzi przede wszystkim drogą kropelkową, ale także przez łożysko od matki do płodu. Opisywane są również przypadki transmisji w wyniku transfuzji zakażonej krwi i jej składników, produktów krwiopochodnych, z przeszczepianymi tkankami, narządami [17, 18]. Warto podkreślić fakt obserwowania przypadków przeniesienia zakażenia przez transfuzje u pacjentów z obniżoną odpornością [19]. Chorzy, którym często przetacza się krew, należą do grupy zwiększonego ryzyka zakażenia B19V [20].

Zakażenie B19V może spowodować groźne powikłania u osób z obniżoną odpornością (przewlekłą i głęboką niedokrwistość, aplazję) i nasiloną erytropoezą (przełom aplastyczny). U seronegatywnych kobiet w ciąży może dojść do poronienia, nieimmunologicznego obrzęku płodu [17].

Diagnostyka zakażenia B19V opiera się na wykrywaniu swoistych przeciwciał oraz DNA wirusa. Test Western blot pozwala potwierdzić swoistość przeciwciał oraz określić awidność anty-B19V IgG. U osób z obniżoną odpornością zaleca się wykonywanie badań opartych na detekcji DNA wirusa.

W Polsce obowiązują badania DNA B19V u dawców krwi, których osocze jest wykorzystywane do produkcji immunoglobulin anty-D oraz anty-HBs. Zgodnie z Farmakopeą Europejską w pulach osocza do produkcji immunoglobuliny anty-D stężenie DNA B19V nie może przekroczyć poziomu 104 IU/ml.

Obecnie nie ma jednoznacznych międzynarodowych zaleceń dotyczących postępowania z dawcami krwi, u których wykryto DNA B19V przy okazji badań osocza przeznaczonego do frakcjonowania. Mając na uwadze bezpieczeństwo biorców krwi w Polsce, w przypadku wykrycia DNA B19V u dawcy należy go zdyskwalifikować na minimum 12 miesięcy. Ujemny wynik badania kontrolnego wykonanego w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii umożliwia ponowne oddawanie krwi przez dawcę [21].

Konflikt interesów

Praca powstała na podstawie wykładu wygłoszonego podczas seminarium „Postępy w badaniach przeglądowych dawców krwi” (Warszawa, 5–6 października 2015 r.), organizowanego przez Roche Diagnostics Polska Sp. z o.o. pod nadzorem merytorycznym Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie.

Piśmiennictwo

  1. Mannus A., Blattner WA. The epidemiology of the human T-cell lymphotropic virus type I and type II: etiologic role in human disease. Transfusion 1991; 31: 67–75.
  2. Jones K.S., Fugo K., Petrow-Sadowski C. i wsp. Human T-cell leukemia virus type 1 (HTLV-1) and HTLV-2 use different receptor complexes to enter T cells. J. Virol. 2006; 80: 8291–8302.
  3. http://ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/geographical-distribution-areas-high-prevalence-HTLV1.pdf
  4. Maloney E.M., Biggar R.J., Neel J.V i wsp. Endemic human T-cell lymphotropic virus type II infection among isolated Brazilian Amerindians. J. Infect. Dis. 1992; 166: 100–107.
  5. Proietti F.A., Carneiro-Proietti A.B.F., Catalan-Coare B.C., Murphy E.L. Global epidemiology of HTLV-1 infection and associated diseases. Oncogene 2005; 24: 6058–6088.
  6. Grabarczyk P, Sulkowska E. Retrowirusy – biologia, epidemiologia i diagnostyka. W: Brojer E., Grabarczyk P (red.). Czynniki zakaźne istotne w transfuzjologii. Fundacja Pro Farmacia Futura, Warszawa 2015: 77–78.
  7. Gonçalves D.U., Proietti FA., Ribas J.G.R. i wsp. Epidemiology, treatment, and prevention of human T-cell leukemia virus type 1-associated diseases. Clin. Microbiol. Rev. 2010; 23: 577–589.
  8. González-Pérez M.P, Munoz-Juárez L. ,Cárdenas EC., Zarranz Imirizaldu J.J., Carranceja J.C., García-Saiz A. Human T-cell leukemia virus type I infection in various recipients of transplants from the same donor. Transplantation 2003; 75: 1006–1011.
  9. Toro C., Rodés B., Poveda E., Soriano V. Rapid development of subacute myelopathy in three organ transplant recipients after transmission of human T-cell lymphotropic virus type I from a single donor. Transplantation 2003; 75: 102–104.
  10. Kikuchi H., Ohtsuka E., Ono K. i wsp. Allogeneic bone marrow transplantation-related transmission of human T lymphotropic virus type I (HTLV-I). Bone Marrow Transplant. 2000; 26:1235–1237.
  11. Antoniewicz-Papis J., Lachert E. Metody ograniczania przenoszenia czynników zakaźnych przez krew – leukoredukcja. W: Brojer E., Grabarczyk P (red.). Czynniki zakaźne istotne w transfuzjologii. Fundacja Pro Farmacia Futura, Warszawa 2015: 199–205.
  12. Antoniewicz-Papis J., Lachert E. Metody ograniczania przenoszenia czynników zakaźnych przez krew – inaktywacja. W: Brojer E., Grabarczyk P. (red.). Czynniki zakaźne istotne w transfuzjologii. Fundacja Pro Farmacia Futura, Warszawa 2015: 206–222.
  13. Sobata R., Matsumoto C., Uchida S., Suzuki Y., Satake M., Tadokoro K. Estimation of the infectious viral load required for transfusion-transmitted human T-lymphotropic virus type 1 infection (TT-HTLV-1) and of the effectiveness of leukocyte reduction in preventing TT-HTLV-1. Vox Sang. 2015; 109: 122–128.
  14. Usnarska-Zubkiewicz L., Szymczyk-Nużka M., Grabarczyk P HTLV-1/2 – zapomniany retrowirus a bezpieczeństwo preparatów krwiopochodnych, 2012; http://infekcje.mp.pl/problemywpraktyce/show.html?id=65483
  15. Dyrektywa Komisji 2006/17/WE z dnia 8 lutego 2006 r. wprowadzająca w życie dyrektywę 2004/23/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do niektórych wymagań technicznych dotyczących dawstwa, pobierania i badania tkanek i komórek ludzkich. Dz.U. L 38 z 9.2.2006, s. 40–52.
  16. Dyrektywa Komisji 2012/39/UE z dnia 26 listopada 2012 r. zmieniająca dyrektywę 2006/17/WE w odniesieniu do niektórych wymagań technicznych dotyczących badania tkanek i komórek ludzkich. Tekst mający znaczenie dla EOG. Dz.U. L 327 z 27.11.2012, s. 24–25.
  17. Young N.S., Brown K.E. Mechanisms of disease – Parvovirus B19. N. Engl. J. Med. 2004; 350: 586–597.
  18. Heegaard E.D., Brown K.E. Human parvovirus B19. Clin. Microbiol. Rev. 2002; 15: 485–505.
  19. Satake M., Hoshi Y., Taira R., Momose S.Y., Hino S., Tadokoro K. Symptomatic parvovirus B19 infection caused by blood component transfusion. Transfusion 2011; 51: 1887–1895.
  20. Brojer E., Grabarczyk P, Łopaciuk S., Moraczewska Z., Żupańska B. Prevalence of human parvovirus B19 DNA and IgG/IgM antibodies in Polish haemophilia patients. Vox Sang. 1999; 77: 107.
  21. Diagnostyka czynników zakaźnych przenoszonych przez krew. W: Łętowska M. (red.). Medyczne zasady pobierania krwi, oddzielania jej składników i wydawania, obowiązujące w jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi. Praca zbiorowa, wyd. III. Warszawa 2014: 421–465.

Adres do korespondencji: mgr Aleksandra Kalińska, Zakład Wirusologii, Instytut Hemtologii i Transfuzjologii, ul. I. Gandhi 14, 02–776 Warszawa, tel.: 22 349 66 44, faks 22 349 66 03, e-mail: akalinska@ihit.waw.pl

Regulations

Important: This website uses cookies. More >>

The cookies allow us to identify your computer and find out details about your last visit. They remembering whether you've visited the site before, so that you remain logged in - or to help us work out how many new website visitors we get each month. Most internet browsers accept cookies automatically, but you can change the settings of your browser to erase cookies or prevent automatic acceptance if you prefer.

Czasopismo Journal of Transfusion Medicine dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest Via Medica sp. z o.o. sp. komandytowa, ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl