Co użytkownicy sądzą o e-papierosach — przegląd badań ankietowych

WYBRANE PROBLEMY KLINICZNE

Paweł Lewek, Selina Mensah, Michał Matyjaszczyk, Izabela Banaś, Przemysław Kardas

I Zakład Medycyny Rodzinnej, Uniwersytet Medyczny, Łódź

Co użytkownicy sądzą o e-papierosach — przegląd badań ankietowych

How do users perceive e-cigarettes — review of survey studies

STRESZCZENIE

Wstęp. E-papierosy zdobywają rynek, mimo braku badań klinicznych potwierdzających ich skuteczność. Rynek ten osiągnął już wartość 500 milionów euro w Europie, co potwierdza ogromne zainteresowanie produktem.

Cel pracy. Poznanie opinii użytkowników pod kątem postrzegania przez nich e-papierosów.

Materiał i metody. Przegląd literatury dostępnej w bazie PubMed. W tym celu wykorzystano następujące hasła: „e-cigarette*”, „electronic cigarette*”, „nicotine delivery system*”, „survey*” i „questionnaire*”.

Wyniki. Zidentyfikowano 19 publikacji spełniających kryteria wyszukiwania, w których łącznie wzięło udział 256 754 ankietowanych.

Wnioski. Mimo iż brak jest wiarygodnych dowodów naukowych, pacjenci postrzegają e-papierosy jako nową metodę rzucenia palenia.

Forum Medycyny Rodzinnej 2015, tom 9, nr 3, 258–260

Słowa kluczowe: elektroniczne papierosy, e-papierosy, badania ankietowe

ABSTRACT

Introduction. Sale of e-cigarettes is increasing in spite of no clinical studies confirming their effectiveness. E-cigarettes sale reached EUR 500 mln in Europe, which confirms a great interest in that product.

Aim of the study. Assessment of e-cigarettes perception by their users.

Material and methods. Review of papers available in PubMed database. The database was searched using the following terms: „e-cigarette*”, „electronic cigarette*”, „nicotine delivery system*”, „ survey*” and „ questionnaire*”.

Results. Nineteen publications with a total number of 256 754 participants met the search criteria.

Conclusions. Patients perceive e-cigarettes as a method of smoking cessation, although evidence-based data is missing.

Forum Medycyny Rodzinnej 2015, vol 9, no 3, 258–260

Key words: electronic cigarettes, e-cigarettes, survey studies

WSTĘP

Od momentu, gdy w 2003 roku stworzono pierwszego elektronicznego papierosa, urządzenie to szturmem zdobyło rynek wyrobów tytoniowych [1]. W chwili obecnej w samej Unii Europejskiej roczna sprzedaż e-papierosów osiąga wartość około 400–500 milionów euro [2]. Nie byłoby w tym nic niepokojącego, gdyby nie fakt, że brak jest obecnie dowodów naukowych potwierdzających ich skuteczność w rzucaniu palenia [3]. O ile wiedzą o tym naukowcy, nie jest jasne, czy zdają sobie z tego sprawę ich użytkownicy.

CEL PRACY

Celem niniejszej pracy był przegląd obecnych w literaturze prac naukowych badających opinie użytkowników e-papierosów pod kątem postrzegania przez nich tego produktu.

MATERIAŁY I METODY

Dokonano przeglądu systematycznego publikacji w języku angielskim bazy PubMed z wykorzystaniem haseł: „e-cigarette*”, „electronic cigarette*”, „nicotine delivery system*”, „survey*” oraz „questionnaire*”. Wykluczono komentarze oraz listy do redakcji.

WYNIKI

W dniu 30.01.2015 roku w bazie PubMed zidentyfikowano 19 publikacji spełniających kryteria wyszukiwania (tab. 1).

Tabela 1

Wyniki przeglądu publikacji

Publikacja

Grupa badana

Rodzaj ankiety

Główne wnioski

Emery S.L. i wsp.

Tob Control. 2014; 23 supl. 3: 17–25

17 522 amerykańskich dorosłych

Online

86% badanych znało pojęcie „e-papieros”, 47% o nim słyszało; wykazano zależności poszukiwania informacji o e-papierosach z używaniem tytoniu, wiekiem, rasą hiszpańską, czasem spędzonym online, orientacją homo- i biseksualną

Farsalinos K.E. i wsp.

Int. J. Environ. Res. Public Health 2014; 11: 4356–4373

19 414 byłych i obecnych palaczy tytoniu

Online w 10 językach

81% potwierdziło przejście na e-papierosy; główny powód zastosowania e-papierosów: zmniejszenie negatywnych skutków palenia i biernego palenia w rodzinie; 11% uważało e-papierosy za w pełni bezpieczne; 59,8% zgłaszało objawy niepożądane: głównie suchość w ustach i w gardle

Brown J. i wsp.

Addict Behav. 2014; 39: 1120–1125

3538 obecnych i 579 byłych palaczy z Wielkiej Brytanii

Online

93% badanych znało pojęcie „e-papieros”; 67% uważało e-papierosy za mniej szkodliwe; używanie e-papierosów wiązało się z wyższym statusem socjoekonomicznym, paleniem papierosów i próbą rzucenia palenia w poprzednim roku

Dutra L.M. i wsp.

JAMA Pediatr. 2014; 168: 610–617

39 882 amerykańskich uczniów szkół średnich i studentów

Bezpośredni kwestionariusz w ramach National Youth Tobacco Survey 2013

Wykazano, że e-papierosy nie zniechęcają, a mogą zachęcać amerykańskich nastolatków do stosowania konwencjonalnych papierosów

Farsalinos K.E. i wsp.

Int. J. Environ. Res. Public Health 2013; 10: 7272–7282

4618 byłych i obecnych palaczy z Grecji

Online

Smaki liquidów poprawiają odczuwanie przyjemności z palenia e-papierosów i zwiększają szanse na rzucenie palenia. Ograniczenia prawne dotyczące smaków e-papierosów mogą zaszkodzić obecnym e-palaczom bez korzyści dla nieletnich

Lee S. i wsp.

J. Adolesc. Health 2014; 54: 684–690

75 643 koreańskich studentów w wieku 13–18 lat

Online

Użycie e-papierosów było związane z większą częstością palenia zwykłych papierosów i z wcześniejszym podejmowaniem próby rzucenia palenia

Zhu S.H. i wsp.

PLoS One 2013; 8: e79332

10 041 Amerykanów w roku 2012 (zanim w amerykańskiej telewizji prezentowane były reklamy e-papierosów)

Bezpośredni kwestionariusz

75,4% słyszało o e-papierosach, 8,1% próbowało e-papierosów; 32,2% palaczy próbowało e-papierosów, 49,9% z nich uważało e-papierosy za bezpieczniejsze; telewizja była na pierwszym miejscu wśród źródeł informacji o e-papierosach

Li J. i wsp. N. Z. Med. J. 2013; 126: 48–57

840 obecnych palaczy i osób, które rzuciły palenie w Nowej Zelandii

Ankieta telefoniczna

7% ankietowanych kupiło e-papierosa; 41% akceptowało e-papierosy jako produkt zastępczy do papierosów, 58% jako sposób rzucenia palenia

Sutfin E.L. i wsp.

Drug Alcohol Depend. 2013; 131: 214–221

4444 amerykańskich studentów

Online

E-papierosy były używane głównie przez palaczy papierosów, ale nie tylko. Stosowanie e-papierosów przez studentów nie wiąże się z chęcią rzucenia palenia

Dockrell M. i wsp. Nicotine Tob. Res. 2013; 15: 1737–1744

25 029 brytyjskich dorosłych

Bezpośrednio i online

6,7% palaczy używało e-papierosów; tylko 0,5% osób niepalących używało e-papierosów; brak dowodów, aby brytyjscy niepalący sięgali po e-papierosy

Vickerman K.A. i wsp.

Nicotine Tob. Res. 2013; 15: 1787–1791

2758 Amerykanów dzwoniących na numer telefoniczny dla rzucających palenie

Ankieta telefoniczna

30,9% dzwoniących próbowało e-papierosa, 61,7% krócej niż miesiąc, 51,3% w celu rzucenia palenia. Potwierdzono, że e-papierosy wykorzystywane są przez osoby chcące rzucić palenie

Dawkins L. i wsp.

Addiction 2013; 108: 1115–1125

1347 ankietowanych z 33 krajów (72% Europejczyków)

Online

70% użytkowników e-papierosów odczuwało mniejszą chęć palenia; kobiety częściej niż mężczyźni wybierały czekoladowy smak liquidów i wybierały e-papierosa, gdyż przypominał normalnego papierosa

Pepper J.K. i wsp.

J. Adolesc. Health 2013; 52: 144–150

228 amerykańskich mężczyzn w wieku 11–19 lat

Online

67% ankietowanych słyszało o e-papierosie; 18% palaczy chciało spróbować e-papierosa

Goniewicz M.L.

Drug Alcohol Rev. 2013; 32: 133–140

179 polskich użytkowników e-papierosów

Online

41% ankietowanych używało e-papierosa, aby rzucić palenie; 41% aby zmniejszyć szkodliwość palenia papierosów; 66% osób przestało palić papierosy

Goniewicz M.L.

Pediatrics 2012; 130: e879–885

20 240 uczniów polskich liceów i uniwersytetów

Ankieta wysyłana pocztą

23,5% uczniów w wieku 15–19 lat i 19,0% studentów w wieku 20–24 próbowało e-papierosa; 3,2% niepalących studentów próbowało e-papierosa

Pearson J.L. i wsp. Am. J. Public Health. 2012; 102: 1758–1766

6307 dorosłych Amerykanów

Online

40,2% ankietowanych słyszało o e-papierosach; palacze byli bardziej skłonni do stosowania e-papierosa, niż ogólna populacja; 0,8% osób, które nigdy nie paliły używało e-papierosa

Regan A.K. Tob. Control. 2013; 22: 19–23

20 915 dorosłych Amerykanów

Ankieta wysyłana pocztą

Świadomość wśród Amerykanów o istnieniu e-papierosów wzrosła dwukrotnie na przestrzeni lat 2009–2010 (z 16,4% do 32,2% ankietowanych)

Etter J.F.

Addiction. 2011; 106: 2017–2028

3587 osób anglo- i francuskojęzycznych odwiedzających strony www. i fora poświęcone e-papierosom

Online

96% użytkowników potwierdziło, że e-papieros pomógł im rzucić palenie; 84% postrzegało e-papierosy jako mniej toksyczne niż papierosy; e-papierosy są używane jak nikotynowa terapia zastępcza

Siegel M.B. Am. J. Prev. Med. 2011; 40: 472–475

222 osoby, które pierwszy raz zakupiły e-papierosa

Online

31,0% użytkowników e-papierosów powstrzymało się od palenia papierosów przez okres 6 miesięcy; e-papierosy mogą być skuteczną metodą w rzucaniu palenia

DYSKUSJA

Zdecydowana większość opublikowanych prac ankietowych (15 z 19) przeprowadzona została na grupach ankietowanych powyżej 1000 osób, co uwiarygadnia zebrane dane. W większości prezentowanych prac (13 z 19) ankietowani wykazywali znajomość pojęcia „e-papieros”. Prezentowane prace ankietowe dobitnie pokazują, że e-papierosy stosowane są powszechnie jako bezpieczniejsze zastępstwo dla papierosów lub środek ułatwiający rzucenie palenia, mimo braku dowodów potwierdzających tę tezę [3]. Zwracają uwagę również doniesienia o stosowaniu e-papierosów przez osoby wcześniej niepalące, szczególnie przez nastolatków [4]. Wskazuje to na potencjał uzależniający e-papierosów i inicjacyjny w kierunku palenia zwykłych papierosów.

WNIOSKI

Badania ankietowe świadczą o wzrastającym wykorzystaniu e-papierosów na świecie, mimo braku badań naukowych potwierdzających ich skuteczność w ułatwianiu rzucania palenia.

Finansowanie

Grant Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nr 502-03/6-029-03/502-64-069.

Adres do korespondencji:

dr n. med. Paweł Lewek

I Zakład Medycyny Rodzinnej,

Uniwersytet Medyczny

ul. Narutowicza 60, 90–136 Łódź

tel.: (042) 678 72 10

e-mail: pawel.lewek@umed.lodz.pl

PIŚMIENNICTWO

  1. Who invented it. http://www.whoinventedit.net/who-invented-the-electronic-cigarette.html.

  2. Library briefing. Library of European Parliament 27.03.2013 http://www.europarl.europa.eu/eplibrary/Electronic-cigarettes.pdf.

  3. Goniewicz M.L., Zielinska-Danch W. Electronic cigarette use among teenagers and young adults in Poland. Pediatrics 2012; 130: e879–885.

  4. Hungary Global Youth Tobacco Survey (GYTS) Fact Sheet 2012: http://www.fokuszpont.dohanyzasvisszaszoritasa.hu/sites/default/files/0_GYTS_Factsheet_HU_FINAL_19062013.pdf

Regulamin

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Czasopismo Forum Medycyny Rodzinnej dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl