Ocena wiedzy położnych/pielęgniarek w zakresie stosowania smoczków uspokajających u noworodków

WYBRANE PROBLEMY KLINICZNE

 

Dorota Pilch1, Malwina Dróżdż2, Anna Reczyńska1, Elżbieta Grochans1

1Zakład Pielęgniarstwa, Pomorski Uniwersytet Medyczny

2Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Pielęgniarstwa, Pomorski Uniwersytet Medyczny

 

 

Ocena wiedzy położnych/pielęgniarek w zakresie stosowania smoczków uspokajających u noworodków

The knowledge of midwives/nurses concerning the use of pacifiers

 

 

STRESZCZENIE

Wstęp. Uspokajanie noworodków z zastosowaniem smoczków jest elementem opieki nad matką i dzieckiem. Na położnych/pielęgniarkach spoczywa obowiązek wsparcia informacyjnego i edukacji oraz praktyczna pomoc w zakresie uspokajania dziecka. Konsekwencją braku wiedzy i profesjonalnego wsparcia mogą być długofalowe następstwa zdrowotne, emocjonalne, ekonomiczne dla dziecka i rodziców.

Cel pracy. Ocena wiedzy położnych/pielęgniarek w zakresie stosowania smoczków uspokajających u noworodków.

Materiał i metody. W badaniu uczestniczyło 100 położnych i pielęgniarek, pracujących na szczecińskich oddziałach położniczych i neonatologicznych. Narzędzie badawcze stanowił kwestionariusz ankiety. Do analizy wyników zastosowano testy U Manna-Whitneya, Kruskala-Wallisa oraz korelację Spearmana. Za istotne przyjęto prawdopodobieństwo na poziomie p ≤ 0,05.

Wyniki. Zaobserwowano istotną różnicę między wiedzą o higienicznym postępowaniu ze smoczkami a wiedzą personelu z fachowych źródeł oraz wykształceniem badanych (p = 0,00). Korelacje między znajomością zasad bezpiecznego stosowania smoczków a stażem pracy badanych były znamienne (p = 0,01), podobnie ze źródłami wiedzy (p = 0,00).

Wnioski. Położne/pielęgniarki nie posiadały zadowalającej wiedzy na temat smoczków uspokajających i zbyt rzadko korzystały ze specjalistycznych form dokształcania.

Forum Medycyny Rodzinnej 2015, tom 9, nr 2, 158–160

Słowa kluczowe: wiedza położnych, pielęgniarek, noworodek, smoczek uspokajający

 

ABSTRACT

Introduction. Appeasing neonates, also by means of pacifiers, is an important element of the care of a mother and her baby. It is the midwives/nurses’ responsibility to provide information support, educate and help with this problem. The lack of solid knowledge and professional support may have far-reaching health, emotional and economic consequences for a child and its parents.

Aim of the study. Assess the knowledge of midwives/nurses concerning the use of pacifiers.

Material and methods. The study included 100 midwives/nurses employed in obstetric and neonatal wards in Szczecin. A research instrument was a questionnaire of the author’s own design.

Results. There was a statistically significant relationship (p = 0.03) between hygiene procedures when using pacifiers and the knowledge from specialist journals and education of respondents (p = 0.00). Furthermore, the familiarity with the principles of the safe use of pacifiers statistically significantly positively correlated with work seniority (p = 0.01) and the sources of information of the surveyed (p = 0.00).

Conclusions. Midwives/nurses had no sufficient knowledge concerning pacifiers, therefore these issues should be included in the programs of midwives’ education.

Forum Medycyny Rodzinnej 2015, vol 9, no 2, 158–160

Key words: knowledge of midwives/nurses, pacifier, newborn

 

 

WSTĘP

Smoczki uspokajające są powszechnie stosowane na świecie niezależnie od tła kulturowego, etnicznego [1, 2]. Podawanie smoczka w okresie rozwijania się laktacji może negatywnie wpływać na jej jakość i długość [3–5]. Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, World Health Organization) zalecają niepodawanie smoczków niemowlętom karmionym piersią [5]. Ortodonci wskazują na negatywne konsekwencje stosowania smoczków dla zgryzu dziecka, rozwoju próchnicy, a logopedzi na rozwój aparatu mowy [3, 6–8]. Opieka nad pacjentkami powinna być zgodna z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 23.09.2010 r. w sprawie standardów postępowania przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej nad kobietą i noworodkiem.

 

CEL PRACY

Celem badań była ocena wiedzy położnych/pielęgniarek w zakresie stosowania smoczków uspokajających u noworodków.

 

MATERIAŁ I METODY

W badaniu uczestniczyło 100 szczecińskich położnych/pielęgniarek pracujących na oddziałach położniczych i neonatologicznych. Średni staż pracy wynosił 18 lat. Położne/pielęgniarki z wykształceniem średnim stanowiły 62%, wyższym 38%. Ich wiedzę oceniano kwestionariuszem ankiety uwzględniającym obszar bezpieczeństwa, higieny stosowania smoczków uspokajających.

Analizę statystyczną przeprowadzono testem U Manna-Whitneya, Kruskala-Wallisa oraz korelacji Spearmana. Za istotne przyjęto prawdopodobieństwo na poziomie p ≤ 0,05.

 

WYNIKI

Badane dokształcały się na szkoleniach (34%), w Internecie (21%) oraz na kursach i specjalizacji (po 17%).Większość z nich nie prenumerowała czasopism medycznych (87%).

Właściwości terapeutyczne smoczka wskazało 29% badanych, 40% kobiet nie miało wiedzy na ten temat, pozostałe panie zakwestionowały takie właściwości (31%). Większość twierdziła, że smoczek jest dopasowany do anatomii jamy ustnej dziecka (59%). Częstość wymiany smoczka nieprawidłowo podało 60% badanych, a pozostałe panie wykazały brak wiedzy w tym zakresie. Badane uważały (56%), że stosowanie przypinek do smoczków jest bezpieczne, 4% przeczyło temu, pozostałe osoby nie wiedziały (41%). Około 35% badanych uważało, że smoczek nie może być przyczyną zgonu dziecka. Taką możliwość potwierdziło 24%.

Część ankietowanych nie znała zasad higienicznego postępowania ze smoczkiem (11%); wyparzanie wrzątkiem podało 51%, mycie pod bieżącą wodą 38%. Jedynie 24% badanych łączyło występowanie zmian skórnych wokół ust noworodków z używaniem smoczka. Niekorzystny wpływ smoczków na karmienie piersią podało 54% badanych. Pozostałe nie miały zdania na ten temat lub zaprzeczały.

Stwierdzono różnice między wiedzą na temat higienicznego postępowania ze smoczkiem (p = 0,03), a korzystaniem z fachowych źródeł wiedzy (tab. 1).

 

Tabela 1

Zależności między wiedzą o smoczkach a korzystaniem z fachowych źródeł wiedzy

Parametr

Źródła fachowe

Śr

SD

p

Higiena smoczka

Tak

1,62

0,77

Z = 2,12

Nie

1,22

0,62

p = 0,03

Bezpieczeństwo smoczka

Tak

1,15

0,99

Z = –0,05

Nie

1,15

0,76

p = 0,95

Źródła fachowe

Tak

2,15

0,55

Z = 3,64

Nie

1,30

0,63

p = 0,00

 

Wyniki testu Kruskala-Wallisa dla wiedzy o smoczkach, w zależności od wykształcenia badanych, wskazują na istotną różnicę między wiedzą o higienie a wykształceniem (p = 0,00). Osoby z wykształceniem magisterskim lub średnim posiadały wiedzę na wysokim poziomie zakresie higieny. Osoby wykształceniem średnim częściej korzystały czasopism naukowych niż pozostałe. Nie zaobserwowano różnic między wiedzą o bezpieczeństwie smoczków a wykształceniem (tab. 2).

 

Tabela 2

Zależności między wiedzą badanych o smoczkach a wykształceniem

Parametr

Wykształcenie

Śr

SD

p

Higiena

ś

1,40

0,64

H = 9,89

l

0,89

0,47

p = 0,00

m

1,20

0,70

Bezpieczeństwo

ś

1,15

0,76

H = 1,47

l

1,28

0,96

p = 0,47

m

1,05

0,69

Źródła wiedzy

ś

1,56

0,74

H = 13,89

l

1,06

0,24

p = 0,00

m

1,25

0,64

 

Korelacja Spearmana między stażem pracy badanych a wiedzą o stosowaniu smoczków oraz pozyskiwaniem wiedzy wskazują na istotne korelacje między wiedzą o bezpieczeństwie a stażem pracy (p = 0,01) oraz z korzystaniem z fachowych źródeł wiedzy (p = 0,00). Osoby mające dłuższy staż pracy posiadały większą wiedzę oraz pozyskiwały ją z fachowych źródeł (tab. 3).

 

Tabela 3

Korelacje Spearmana między stażem pracy a wiedzą o stosowaniu smoczków oraz korzystaniem z fachowych źródeł

Parametr

R

t(N-2)

p

Higiena smoczka

–0,11

–1,16

0,24

Bezpieczeństwo smoczka

0,23

2,41

0,01

Fachowe źródła wiedzy

0,26

2,76

0,00

 

Korelacje Spearmana między liczbą posiadanych przez osoby badane dzieci a wiedzą o smoczkach oraz korzystaniem z fachowych źródeł wskazują na znamienne różnice (p < 0,00). Wiedza badanych korelowała z liczbą posiadanych dzieci. Nie stwierdzono różnic w odniesieniu do wiedzy o bezpieczeństwie stosowania (p > 0,05) (tab. 4).

 

Tabela 4

Korelacje Spearmana między liczbą dzieci posiadanych a wiedzą o stosowaniu smoczków oraz korzystaniem z fachowych źródeł

Parametr

R

t(N-2)

p

Higiena smoczka

0,32

3,44

< 0,00

Bezpieczeństwo smoczka

–0,01

–0,16

0,87

Źródła pozyskiwania wiedzy

0,61

7,75

< 0,00

 

DYSKUSJA

Położne/pielęgniarki uważały, że smoczek dopasowany jest anatomicznie do jamy ustnej noworodka (około 60%), ale większość wiedziała, że nie kształtuje ssania, nie stymuluje rozwoju jamy ustnej, co pokazują badania [2, 7]. Przepisy określają parametry smoczków trafiających na rynek, a okres wymiany smoczków jest rekomendowany [5]. Zasady bezpiecznego używania smoczków (z przypinkami) są niewystarczająco znane, a znaczny odsetek personelu nie wiedział o możliwości zgonu dziecka, którego przyczyną było korzystanie ze smoczka (40%), choć dostępne są publikacje na ten temat [1, 8, 9]. Personel medyczny (30%) wskazywał na działanie terapeutyczne smoczków, nie mając wiedzy o nieodżywczym ssaniu i implikacjach na karmienie naturalne [2, 4, 7, 9].

 

WNIOSKI

  1. Badane nie posiadały zadowalającej wiedzy o stosowaniu smoczków uspokajających w zakresie bezpieczeństwa, higieny, wpływu na laktację, pomimo obowiązku wsparcia informacyjnego i edukacji.

  2. Zbyt rzadko korzystano ze specjalistycznych form dokształcania oraz fachowych źródeł wiedzy.

 

Adres do korespondencji:

dr. n. med. Dorota Pilch

Zakład Pielęgniarstwa PUM

ul. Żołnierska 48, 70–210 Szczecin

e-mail: dpilch@pum.edu.pl

 

PIŚMIENNICTWO

  1. Wellington L. Should breastfeeding babies by given pacifiers? The Journal of Family Practice 2012; 61: E1.

  2. Goldman R.D. Pacifier use in first month of life. Canadian Family Physician 2013; 59: 499–500.

  3. Sexton S., Ruby N. Risks and Benefits of Pacifiers. American Family Physician 2009; 79: 681–685.

  4. O’Connor N.R. Pacifiers and Breastfeeding. Arch. Pediatr. Adolesc. Med. 2009; 163: 378–382.

  5. Ponti M. Recommendations for the use of pacifiers. Paediatr. Child Health 2003; 8: 515–519.

  6. Romero C.C., Scavone H. Jr, Garib D.G., Cotrim-Ferreira F.A., Ferreira R.I. Breastfeeding and non-nutritive sucking patterns related to the prevalence of anterior open bite in primary dentition. J. Appl. Oral Sci. 2011; 19: 161–8.

  7. Kronborg H., Veath M. How Are Effective Breastfeeding Technique and Pacifier Use Related to Breastfeeding Problems and Breastfeeding Duration? Birth 2009; 34–42.

  8. Joanna Brigs Institute. Early childhood pacifier use in relation to breastfeeding, SIDS, infection and dental malocclusion. Nurs. Stand. 2006; 20: 52–55.

Regulamin

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Czasopismo Forum Medycyny Rodzinnej dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl