dostęp otwarty

Tom 4, Nr 2 (2018)
Prace poglądowe
Opublikowany online: 2018-08-17
Pobierz cytowanie

Leczenie tocznia rumieniowatego układowego — wyzwania i perspektywy na przyszłość

Dominik Samotij
Forum Dermatologicum 2018;4(2):70-77.

dostęp otwarty

Tom 4, Nr 2 (2018)
Prace poglądowe
Opublikowany online: 2018-08-17

Streszczenie

Toczeń rumieniowaty układowy jest przewlekłym, wieloukładowym schorzeniem autoimmunizacyjnym, które cechuje trudny do przewidzenia przebieg z okresami zaostrzeń i remisji. Rokowanie w tej chorobie w ciągu ostatnich lat uległo ogromnej poprawie po wprowadzeniu silnie działających leków immunosupresyjnych. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia i mało wybiórcze zahamowanie aktywności komórek układu odpornościowego stanowią jednak główną przyczynę uszkodzenia narządów oraz powikłań infekcyjnych. Skumulowana toksyczność leków przyczynia się do istotnego skrócenia przeżycia, a także znacznej śmiertelności pacjentów z toczniem opornym na leczenie lub toczniowym zapaleniem nerek. Złożony charakter i słabo poznana patogeneza choroby, a także brak wiarygodnych narzędzi prognostycznych stanowią główne przyczyny trudności w opracowaniu nowoczesnych, skutecznych metod leczenia, co jest powodem nadal jeszcze ograniczonych możliwości zastosowania leków biologicznych w toczniu rumieniowatym układowym. Nie ustają próby nad wprowadzeniem bardziej wybiórczych i mniej toksycznych terapii, które pozwoliłyby na optymalną kontrolę objawów choroby oraz poprawę rokowania. Identyfikacja nowych celów leczenia i właściwe zaprojektowanie badań klinicznych są warunkami koniecznymi do wykazania skuteczności tych cząsteczek oraz umożliwienia ich rejestracji przez organy regulacyjne.

Streszczenie

Toczeń rumieniowaty układowy jest przewlekłym, wieloukładowym schorzeniem autoimmunizacyjnym, które cechuje trudny do przewidzenia przebieg z okresami zaostrzeń i remisji. Rokowanie w tej chorobie w ciągu ostatnich lat uległo ogromnej poprawie po wprowadzeniu silnie działających leków immunosupresyjnych. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia i mało wybiórcze zahamowanie aktywności komórek układu odpornościowego stanowią jednak główną przyczynę uszkodzenia narządów oraz powikłań infekcyjnych. Skumulowana toksyczność leków przyczynia się do istotnego skrócenia przeżycia, a także znacznej śmiertelności pacjentów z toczniem opornym na leczenie lub toczniowym zapaleniem nerek. Złożony charakter i słabo poznana patogeneza choroby, a także brak wiarygodnych narzędzi prognostycznych stanowią główne przyczyny trudności w opracowaniu nowoczesnych, skutecznych metod leczenia, co jest powodem nadal jeszcze ograniczonych możliwości zastosowania leków biologicznych w toczniu rumieniowatym układowym. Nie ustają próby nad wprowadzeniem bardziej wybiórczych i mniej toksycznych terapii, które pozwoliłyby na optymalną kontrolę objawów choroby oraz poprawę rokowania. Identyfikacja nowych celów leczenia i właściwe zaprojektowanie badań klinicznych są warunkami koniecznymi do wykazania skuteczności tych cząsteczek oraz umożliwienia ich rejestracji przez organy regulacyjne.
Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

toczeń rumieniowaty układowy, leczenie, patogeneza

Informacje o artykule
Tytuł

Leczenie tocznia rumieniowatego układowego — wyzwania i perspektywy na przyszłość

Czasopismo

Forum Dermatologicum

Numer

Tom 4, Nr 2 (2018)

Strony

70-77

Data publikacji on-line

2018-08-17

Rekord bibliograficzny

Forum Dermatologicum 2018;4(2):70-77.

Słowa kluczowe

toczeń rumieniowaty układowy
leczenie
patogeneza

Autorzy

Dominik Samotij

Referencje (74)
  1. Mok CC, Lau CS. Pathogenesis of systemic lupus erythematosus. J Clin Pathol. 2003; 56(7): 481–490.
  2. Cooper GS, Gilbert KM, Greidinger EL, et al. Recent advances and opportunities in research on lupus: environmental influences and mechanisms of disease. Environ Health Perspect. 2008; 116(6): 695–702.
  3. Katsiari CG, Liossis SNC, Sfikakis PP. The pathophysiologic role of monocytes and macrophages in systemic lupus erythematosus: a reappraisal. Semin Arthritis Rheum. 2010; 39(6): 491–503.
  4. Fransen JH, van der Vlag J, Ruben J, et al. The role of dendritic cells in the pathogenesis of systemic lupus erythematosus. Arthritis Res Ther. 2010; 12(2): 207.
  5. Scheinecker C, Bonelli M, Smolen JS. Pathogenetic aspects of systemic lupus erythematosus with an emphasis on regulatory T cells. J Autoimmun. 2010; 35(3): 269–275.
  6. Beyer C, Pisetsky DS. The role of microparticles in the pathogenesis of rheumatic diseases. Nat Rev Rheumatol. 2010; 6(1): 21–29.
  7. Muñoz LE, Lauber K, Schiller M, et al. The role of defective clearance of apoptotic cells in systemic autoimmunity. Nat Rev Rheumatol. 2010; 6(5): 280–289.
  8. Mevorach D, Trahtemberg U, Krispin A, et al. What do we mean when we write “senescence,”“apoptosis,”“necrosis,” or “clearance of dying cells”? Annals of the New York Academy of Sciences. 2010; 1209(1): 1–9.
  9. Biermann MHC, Veissi S, Maueröder C, et al. The role of dead cell clearance in the etiology and pathogenesis of systemic lupus erythematosus: dendritic cells as potential targets. Expert Rev Clin Immunol. 2014; 10(9): 1151–1164.
  10. Eloranta ML, Alm GV, Rönnblom L. Disease mechanisms in rheumatology — tools and pathways: plasmacytoid dendritic cells and their role in autoimmune rheumatic diseases. Arthritis Rheum. 2013; 65(4): 853–863.
  11. Mok CC. Biological and targeted therapies of systemic lupus erythematosus: evidence and the state of the art. Expert Rev Clin Immunol. 2017; 13(7): 677–692.
  12. Fransen JH, van der Vlag J, Ruben J, et al. The role of dendritic cells in the pathogenesis of systemic lupus erythematosus. Arthritis Res Ther. 2010; 12(2): 207.
  13. Marshak-Rothstein A. Toll-like receptors in systemic autoimmune disease. Nature Reviews Immunology. 2006; 6(11): 823–835.
  14. Pisetsky DS, Ullal AJ. The blood nucleome in the pathogenesis of SLE. Autoimmun Rev. 2010; 10(1): 35–37.
  15. Brinkmann V, Reichard U, Goosmann C, et al. Neutrophil extracellular traps kill bacteria. Science. 2004; 303(5663): 1532–1535.
  16. Knight JS, Kaplan MJ. Lupus neutrophils: 'NET' gain in understanding lupus pathogenesis. Curr Opin Rheumatol. 2012; 24(5): 441–450.
  17. Garcia-Romo GS, Caielli S, Vega B, et al. Netting neutrophils are major inducers of type I IFN production in pediatric systemic lupus erythematosus. Sci Transl Med. 2011; 3(73): 73ra20.
  18. Hakkim A, Fürnrohr BG, Amann K, et al. Impairment of neutrophil extracellular trap degradation is associated with lupus nephritis. Proc Natl Acad Sci U S A. 2010; 107(21): 9813–9818.
  19. Theofilopoulos AN, Baccala R, Beutler B, et al. Type I interferons (alpha/beta) in immunity and autoimmunity. Annu Rev Immunol. 2005; 23: 307–336.
  20. Nzeusseu Toukap A, Galant C, Theate I, et al. Identification of distinct gene expression profiles in the synovium of patients with systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 2007; 56(5): 1579–1588.
  21. Higgs BW, Liu Z, White B, et al. Patients with systemic lupus erythematosus, myositis, rheumatoid arthritis and scleroderma share activation of a common type I interferon pathway. Ann Rheum Dis. 2011; 70(11): 2029–2036.
  22. Ytterberg SR, Schnitzer TJ. Serum interferon levels in patients with systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 1982; 25(4): 401–406.
  23. Bengtsson AA, Sturfelt G, Truedsson L, et al. Activation of type I interferon system in systemic lupus erythematosus correlates with disease activity but not with antiretroviral antibodies. Lupus. 2000; 9(9): 664–671.
  24. Chiche L, Jourde-Chiche N, Whalen E, et al. Modular transcriptional repertoire analyses of adults with systemic lupus erythematosus reveal distinct type I and type II interferon signatures. Arthritis Rheumatol. 2014; 66(6): 1583–1595.
  25. Rönnblom L, Elkon KB. Cytokines as therapeutic targets in SLE. Nat Rev Rheumatol. 2010; 6(6): 339–347.
  26. Wilson LE, Widman D, Dikman SH, et al. Autoimmune disease complicating antiviral therapy for hepatitis C virus infection. Semin Arthritis Rheum. 2002; 32(3): 163–173.
  27. Rönnblom LE, Alm GV, Oberg KE. Possible induction of systemic lupus erythematosus by interferon-alpha treatment in a patient with a malignant carcinoid tumour. J Intern Med. 1990; 227(3): 207–210.
  28. Simard JF, Costenbader KH. What can epidemiology tell us about systemic lupus erythematosus? Int J Clin Pract. 2007; 61(7): 1170–1180.
  29. Majdan M, Grygewic J, Kosowicz M. Toczeń rumieniowaty układowy w Polsce. Raport. On-line. 3majmysierazem.pl/wp-content/uploads/2015/11/raport-TRU_calosc.pdf.
  30. Tsokos GC. Systemic lupus erythematosus. N Engl J Med. 2011; 365(22): 2110–2121.
  31. Carter EE, Barr SG, Clarke AE. The global burden of SLE: prevalence, health disparities and socioeconomic impact. Nat Rev Rheumatol. 2016; 12(10): 605–620.
  32. Hopkinson ND, Doherty M, Powell RJ. Clinical features and race-specific incidence/prevalence rates of systemic lupus erythematosus in a geographically complete cohort of patients. Ann Rheum Dis. 1994; 53(10): 675–680.
  33. Danila MI, Pons-Estel GJ, Zhang J, et al. Renal damage is the most important predictor of mortality within the damage index: data from LUMINA LXIV, a multiethnic US cohort. Rheumatology (Oxford). 2009; 48(5): 542–545.
  34. Isenberg DA, Petri M, Kalunian K, et al. Efficacy and safety of subcutaneous tabalumab in patients with systemic lupus erythematosus: results from ILLUMINATE-1, a 52-week, phase III, multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled study. Ann Rheum Dis. 2016; 75(2): 323–331.
  35. Mak A, Cheung MWL, Chiew HJ, et al. Global trend of survival and damage of systemic lupus erythematosus: meta-analysis and meta-regression of observational studies from the 1950s to 2000s. Semin Arthritis Rheum. 2012; 41(6): 830–839.
  36. Borchers AT, Keen CL, Shoenfeld Y, et al. Surviving the butterfly and the wolf: mortality trends in systemic lupus erythematosus. Autoimmun Rev. 2004; 3(6): 423–453.
  37. Sholter DE, Armstrong PW. Adverse effects of corticosteroids on the cardiovascular system. Can J Cardiol. 2000; 16(4): 505–511.
  38. Wei Li, MacDonald TM, Walker BR. Taking glucocorticoids by prescription is associated with subsequent cardiovascular disease. Ann Intern Med. 2004; 141(10): 764–770.
  39. Souverein PC, Berard A, Van Staa TP, et al. Use of oral glucocorticoids and risk of cardiovascular and cerebrovascular disease in a population based case-control study. Heart. 2004; 90(8): 859–865.
  40. Murphy G, Lisnevskaia L, Isenberg D. Systemic lupus erythematosus and other autoimmune rheumatic diseases: challenges to treatment. The Lancet. 2013; 382(9894): 809–818.
  41. Cervera R, Khamashta MA, Hughes GRV. The Euro-lupus project: epidemiology of systemic lupus erythematosus in Europe. Lupus. 2009; 18(10): 869–874.
  42. Ioannou Y, Isenberg DA. Current concepts for the management of systemic lupus erythematosus in adults: a therapeutic challenge. Postgrad Med J. 2002; 78(924): 599–606.
  43. Urowitz MB, Gladman DD. Evolving spectrum of mortality and morbidity in SLE. Lupus. 1999; 8(4): 253–255.
  44. Aringer M, Dörner T, Leuchten N, et al. Toward new criteria for systemic lupus erythematosus-a standpoint. Lupus. 2016; 25(8): 805–811.
  45. Cui Y, Sheng Y, Zhang X. Genetic susceptibility to SLE: recent progress from GWAS. J Autoimmun. 2013; 41: 25–33.
  46. Doria A, Cervera R, Gatto M, et al. The new targeted therapy in systemic lupus erythematosus: Is the glass half-full or half-empty? Autoimmun Rev. 2017; 16(11): 1119–1124.
  47. Wallace DJ, Metzger AL, Klinenberg JR. NSAID usage patterns by rheumatologists in the treatment of SLE. J Rheumatol. 1989; 16(4): 557–560.
  48. Worrall JG, Snaith ML, Batchelor JR, et al. SLE: a rheumatological view. Analysis of the clinical features, serology and immunogenetics of 100 SLE patients during long-term follow-up. Q J Med. 1990; 74(275): 319–330.
  49. Cervera R, Khamashta MA, Font J, et al. Morbidity and mortality in systemic lupus erythematosus during a 5-year period. A multicenter prospective study of 1,000 patients. European Working Party on Systemic Lupus Erythematosus. Medicine (Baltimore). 1999; 78(3): 167–175.
  50. Schmajuk G, Yazdany J, Trupin L, et al. Hydroxychloroquine treatment in a community-based cohort of patients with systemic lupus erythematosus. Arthritis Care Res (Hoboken). 2010; 62(3): 386–392.
  51. Ruiz-Irastorza G, Ramos-Casals M, Brito-Zeron P, et al. Clinical efficacy and side effects of antimalarials in systemic lupus erythematosus: a systematic review. Ann Rheum Dis. 2010; 69(1): 20–28.
  52. Wozniacka A, Lesiak A, Narbutt J, et al. Chloroquine treatment influences proinflammatory cytokine levels in systemic lupus erythematosus patients. Lupus. 2006; 15(5): 268–275.
  53. Pego-Reigosa JM, Cobo-Ibáñez T, Calvo-Alén J, et al. Efficacy and safety of nonbiologic immunosuppressants in the treatment of nonrenal systemic lupus erythematosus: a systematic review. Arthritis Care Res (Hoboken). 2013; 65(11): 1775–1785.
  54. Bertsias G, Ioannidis JPA, Boletis J, et al. Task Force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics. EULAR recommendations for the management of systemic lupus erythematosus. Report of a Task Force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics. Ann Rheum Dis. 2008; 67(2): 195–205.
  55. Bertsias GK, Tektonidou M, Amoura Z, et al. European League Against Rheumatism and European Renal Association-European Dialysis and Transplant Association. Joint European League Against Rheumatism and European Renal Association-European Dialysis and Transplant Association (EULAR/ERA-EDTA) recommendations for the management of adult and paediatric lupus nephritis. Ann Rheum Dis. 2012; 71(11): 1771–1782.
  56. Majdan M. Leczenie tocznia rumieniowatego układowego – aktualne rekomendacje. In: Majdan M. ed. Toczeń rumieniowaty układowy. Termedia, Pozna : 214.
  57. Sciascia S, Mompean E, Radin M, et al. Rate of Adverse Effects of Medium- to High-Dose Glucocorticoid Therapy in Systemic Lupus Erythematosus: A Systematic Review of Randomized Control Trials. Clin Drug Investig. 2017; 37(6): 519–524.
  58. Kang I, Park SH. Infectious complications in SLE after immunosuppressive therapies. Curr Opin Rheumatol. 2003; 15(5): 528–534.
  59. Amissah-Arthur MB, Gordon C. Contemporary treatment of systemic lupus erythematosus: an update for clinicians. Ther Adv Chronic Dis. 2010; 1(4): 163–175.
  60. Mosca M, Tani C, Aringer M, et al. European League Against Rheumatism recommendations for monitoring patients with systemic lupus erythematosus in clinical practice and in observational studies. Ann Rheum Dis. 2010; 69(7): 1269–1274.
  61. Trager J, Ward MM. Mortality and causes of death in systemic lupus erythematosus. Curr Opin Rheumatol. 2001; 13(5): 345–351.
  62. Ginzler EM, Moldovan I. Systemic lupus erythematosus trials: successes and issues. Curr Opin Rheumatol. 2004; 16(5): 499–504.
  63. Andreoli L, Reggia R, Pea L, et al. Belimumab for the treatment of refractory systemic lupus erythematosus: real-life experience in the first year of use in 18 Italian patients. Isr Med Assoc J. 2014; 16(10): 651–653.
  64. Zonana-Nacach A, Barr SG, Magder LS, et al. Damage in systemic lupus erythematosus and its association with corticosteroids. Arthritis Rheum. 2000; 43(8): 1801–1808.
  65. Wallace DJ, Navarra S, Petri MA, et al. BLISS-52 and -76, and LBSL02 Study Groups. Safety profile of belimumab: pooled data from placebo-controlled phase 2 and 3 studies in patients with systemic lupus erythematosus. Lupus. 2013; 22(2): 144–154.
  66. Ehrenstein MR, Conroy SE, Heath J, et al. The occurrence, nature and distribution of flares in a cohort of patients with systemic lupus erythematosus: a rheumatological view. Br J Rheumatol. 1995; 34(3): 257–260.
  67. Food and Drug Administration. Guidance for industry systemic lupus erythematosus: developing drugs for treatment. 2010. http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/ucm072063.pdf.
  68. Furie RA, Petri MA, Wallace DJ, et al. Novel evidence-based systemic lupus erythematosus responder index. Arthritis Rheum. 2009; 61(9): 1143–1151.
  69. Griffiths B, Mosca M, Gordon C. Assessment of patients with systemic lupus erythematosus and the use of lupus disease activity indices. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2005; 19(5): 685–708.
  70. Wallace DJ, Stohl W, Furie RA, et al. A phase II, randomized, double-blind, placebo-controlled, dose-ranging study of belimumab in patients with active systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 2009; 61(9): 1168–1178.
  71. Navarra SV, Guzmán RM, Gallacher AE, et al. BLISS-52 Study Group. Efficacy and safety of belimumab in patients with active systemic lupus erythematosus: a randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2011; 377(9767): 721–731.
  72. Thanou A, Chakravarty E, James J, et al. Which outcome measures in SLE clinical trials best reflect medical judgment? Lupus Sci Med . 2014; 1(1): e000005.
  73. Oon S, Huq M, Godfrey T, et al. Systematic review, and meta-analysis of steroid-sparing effect, of biologic agents in randomized, placebo-controlled phase 3 trials for systemic lupus erythematosus. Semin Arthritis Rheum. 2018 [Epub ahead of print].
  74. Obermoser G, Pascual V. The interferon-alpha signature of systemic lupus erythematosus. Lupus. 2010; 19(9): 1012–1019.

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Wydawcą serwisu jest  "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail:  viamedica@viamedica.pl