Tom 16, Nr 3 (2020)
Artykuł przeglądowy
Opublikowany online: 2020-09-29
Pobierz cytowanie

Postępowanie w przypadku powikłań i problemów diagnostyczno-terapeutycznych u chorych po zabiegu głębokiej stymulacji mózgu

Jarosław Dulski12, Tomasz Mandat3, Jarosław Sławek12
DOI: 10.5603/PPN.2020.0025
·
Pol. Przegl. Neurol 2020;16(3):145-160.
Afiliacje
  1. Zakład Pielęgniarstwa Neurologiczno-Psychiatrycznego, Gdański Uniwersytet Medyczny, ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, Polska
  2. Oddział Neurologii i Udarowy Szpitala Specjalistycznego św. Wojciecha, „Copernicus” Podmiot Leczniczy Sp. z o.o. w Gdańsku
  3. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy (NIO-PIB), ul. W.K. Roentgena 5, 02-781 Warszawa, Polska

dostęp płatny

Tom 16, Nr 3 (2020)
Artykuły przeglądowe
Opublikowany online: 2020-09-29

Streszczenie

Głęboka stymulacja mózgu (DBS, deep brain stimulation) jest uznaną metodą leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona, drżenia samoistnego i dystonii. Obecnie co roku implantuje się DBS u ponad 12 tys. pacjentów i jest to jedna z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi neurologii i neurochirurgii. W związku z dużą i ciągle powiększającą się grupą pacjentów z DBS każdy neurolog może spotkać takiego chorego w swojej praktyce ambulatoryjnej czy też na ostrym dyżurze. W poniższej pracy omawiamy najczęstsze problemy, powikłania i szczególne sytuacje kliniczne oraz proponujemy sposoby ich rozwiązywania.

Streszczenie

Głęboka stymulacja mózgu (DBS, deep brain stimulation) jest uznaną metodą leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona, drżenia samoistnego i dystonii. Obecnie co roku implantuje się DBS u ponad 12 tys. pacjentów i jest to jedna z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi neurologii i neurochirurgii. W związku z dużą i ciągle powiększającą się grupą pacjentów z DBS każdy neurolog może spotkać takiego chorego w swojej praktyce ambulatoryjnej czy też na ostrym dyżurze. W poniższej pracy omawiamy najczęstsze problemy, powikłania i szczególne sytuacje kliniczne oraz proponujemy sposoby ich rozwiązywania.

Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

głęboka stymulacja mózgu, DBS

Informacje o artykule
Tytuł

Postępowanie w przypadku powikłań i problemów diagnostyczno-terapeutycznych u chorych po zabiegu głębokiej stymulacji mózgu

Czasopismo

Polski Przegląd Neurologiczny

Numer

Tom 16, Nr 3 (2020)

Typ artykułu

Artykuł przeglądowy

Strony

145-160

Data publikacji on-line

2020-09-29

DOI

10.5603/PPN.2020.0025

Rekord bibliograficzny

Pol. Przegl. Neurol 2020;16(3):145-160.

Słowa kluczowe

głęboka stymulacja mózgu
DBS

Autorzy

Jarosław Dulski
Tomasz Mandat
Jarosław Sławek

Referencje (56)
  1. Dulski J, Sławek J. Kwalifikacja pacjentów z zaburzeniami ruchowymi do leczenia za pomocą głębokiej stymulacji mózgu. Neurologia po Dyplomie. 2017; 12: 25–35.
  2. Lee DJ, Lozano CS, Dallapiazza RF, et al. Current and future directions of deep brain stimulation for neurological and psychiatric disorders. J Neurosurg. 2019; 131(2): 333–342.
  3. Odin P, Ray Chaudhuri K, Slevin JT, et al. National Steering Committees. Collective physician perspectives on non-oral medication approaches for the management of clinically relevant unresolved issues in Parkinson's disease: Consensus from an international survey and discussion program. Parkinsonism Relat Disord. 2015; 21(10): 1133–1144.
  4. Fenoy AJ, Simpson RK. Risks of common complications in deep brain stimulation surgery: management and avoidance. J Neurosurg. 2014; 120(1): 132–139.
  5. Sharma VD, Lyons KE, Nazzaro JM, et al. Does post-operative symptomatic lead edema associated with subthalamic DBS implantation impact long-term clinical outcomes? J Neurol Sci. 2020; 410: 116647.
  6. Mestre TA, Lang AE, Okun MS. Factors influencing the outcome of deep brain stimulation: placebo, nocebo, lessebo, and lesion effects. Mov Disord. 2016; 31(3): 290–296.
  7. Prasad S, Pal PK. When time is of the essence: managing care in emergency situations in Parkinson's disease. Parkinsonism Relat Disord. 2019; 59: 49–56.
  8. Sławek J. Chory z chorobą Parkinsona w szpitalu — przyczyny, powikłania, postępowanie. CNS Reviews. 2019; 3: 207–219.
  9. Morishita T, Foote KD, Burdick AP, et al. Identification and management of deep brain stimulation intra- and postoperative urgencies and emergencies. Parkinsonism Relat Disord. 2010; 16(3): 153–162.
  10. Yu XX, Fernandez HH. Dopamine agonist withdrawal syndrome: A comprehensive review. J Neurol Sci. 2017; 374: 53–55.
  11. Solla P, Fasano A, Cannas A, et al. Dopamine agonist withdrawal syndrome (DAWS) symptoms in Parkinson's disease patients treated with levodopa-carbidopa intestinal gel infusion. Parkinsonism Relat Disord. 2015; 21(8): 968–971.
  12. Weintraub D, Duda JE, Carlson K, et al. CSP 468 Study Group. Suicide ideation and behaviours after STN and GPi DBS surgery for Parkinson's disease: results from a randomised, controlled trial. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2013; 84(10): 1113–1118.
  13. Accolla EA, Pollo C. Mood effects after deep brain stimulation for Parkinson's disease: an update. Front Neurol. 2019; 10: 617.
  14. Giannini G, Francois M, Lhommée E, et al. Suicide and suicide attempts after subthalamic nucleus stimulation in Parkinson disease. Neurology. 2019; 93(1): e97–e9e105.
  15. Miocinovic S, Ostrem JL, Okun MS, et al. Recommendations for deep brain stimulation device management during a pandemic. J Parkinsons Dis. 2020; 10(3): 903–910.
  16. Hariz MI, Johansson F. Hardware failure in parkinsonian patients with chronic subthalamic nucleus stimulation is a medical emergency. Mov Disord. 2001; 16(1): 166–168, doi: 10.1002/1531-8257(200101)16:1<166::aid-mds1031>3.0.co;2-s.
  17. Reuter S, Deuschl G, Falk D, et al. Uncoupling of dopaminergic and subthalamic stimulation: life-threatening DBS withdrawal syndrome. Mov Disord. 2015; 30(10): 1407–1413.
  18. Hariz M. Once STN DBS, always STN DBS? Clinical, ethical, and financial reflections on deep brain stimulation for Parkinson's disease. Mov Disord Clin Pract. 2016; 3(3): 285–287.
  19. Sobstyl MR, Sławek JW, Ząbek M. The neurosurgical treatment of patients in dystonic state — overview of the literature. Neurol Neurochir Pol. 2014; 48(1): 63–70.
  20. Sobstyl M, Ząbek M, Kmieć T, et al. Status dystonicus due to internal pulse generator depletion in a patient with primary generalized dystonia. Mov Disord. 2014; 29(2): 188–189.
  21. William JM. Deep brain stimulation management. Cambridge University Press, Cambridge 2010.
  22. Bader Y, Weinstock J. Successful implantation of a subcutaneous cardiac defibrillator in a patient with a preexisting deep brain stimulator. HeartRhythm Case Rep. 2015; 1(4): 241–244.
  23. Rossi M, Bruno V, Arena J, et al. Challenges in PD patient management after DBS: a pragmatic review. Mov Disord Clin Pract. 2018; 5(3): 246–254.
  24. Lyons KE, Wilkinson SB, Overman J, et al. Surgical and hardware complications of subthalamic stimulation: a series of 160 procedures. Neurology. 2004; 63(4): 612–616.
  25. Sillay KA, Larson PS, Starr PA. Deep brain stimulator hardware-related infections: incidence and management in a large series. Neurosurgery. 2008; 62(2): 360–6; discussion 366.
  26. Boviatsis EJ, Stavrinou LC, Themistocleous M, et al. Surgical and hardware complications of deep brain stimulation. A seven-year experience and review of the literature. Acta Neurochir (Wien). 2010; 152(12): 2053–2062.
  27. Peña E, Pastor J, Hernando V, et al. Skin erosion over implants in deep brain stimulation patients. Stereotact Funct Neurosurg. 2008; 86(2): 120–126.
  28. Sixel-Döring F, Trenkwalder C, Kappus C, et al. Skin complications in deep brain stimulation for Parkinson's disease: frequency, time course, and risk factors. Acta Neurochir (Wien). 2010; 152(2): 195–200.
  29. Staudt MD, Pourtaheri N, Lakin GE, et al. Surgical management of deep brain stimulator scalp erosion without hardware removal. Stereotact Funct Neurosurg. 2017; 95(6): 385–391.
  30. Fernández FS, Alvarez Vega MA, Antuña Ramos A, et al. Lead fractures in deep brain stimulation during long-term follow-up. Parkinsons Dis. 2010; 2010: 409356.
  31. Florczak-Wyspiańska J, Popławska-Domaszewicz K, Sokół B, et al. Zespół twiddler jako rzadkie powikłanie po operacji implantacji elektrody do głębokiej stymulacji mózgu w chorobie Parkinsona. Pol Przegl Neurol. 2018; 14: 249–253.
  32. Miller PM, Gross RE. Wire tethering or 'bowstringing' as a long-term hardware-related complication of deep brain stimulation. Stereotact Funct Neurosurg. 2009; 87(6): 353–359.
  33. Okun MS, Tagliati M, Pourfar M, et al. Management of referred deep brain stimulation failures: a retrospective analysis from 2 movement disorders centers. Arch Neurol. 2005; 62(8): 1250–1255.
  34. Sorar M, Hanalioglu S, Kocer B, et al. Experience reduces surgical and hardware-related complications of deep brain stimulation surgery: a single-center study of 181 patients operated in six years. Parkinsons Dis. 2018; 2018: 3056018.
  35. Foley JA, Foltynie T, Limousin P, et al. Standardised neuropsychological assessment for the selection of patients undergoing DBS for Parkinson's disease. Parkinsons Dis. 2018; 2018: 4328371.
  36. Bot M, van den Munckhof P, Schmand BA, et al. Electrode penetration of the caudate nucleus in deep brain stimulation surgery for Parkinson's disease. Stereotact Funct Neurosurg. 2018; 96(4): 223–230.
  37. Dulski J, Schinwelski M, Konkel A, et al. The impact of subthalamic deep brain stimulation on sleep and other non-motor symptoms in Parkinson's disease. Parkinsonism Relat Disord. 2019; 64: 138–144.
  38. Benarroch EE. Subthalamic nucleus and its connections: anatomic substrate for the network effects of deep brain stimulation. Neurology. 2008; 70(21): 1991–1995.
  39. Mallet L, Schüpbach M, N'Diaye K, et al. Stimulation of subterritories of the subthalamic nucleus reveals its role in the integration of the emotional and motor aspects of behavior. Proc Natl Acad Sci U S A. 2007; 104(25): 10661–10666.
  40. Mosley PE, Smith D, Coyne T, et al. The site of stimulation moderates neuropsychiatric symptoms after subthalamic deep brain stimulation for Parkinson's disease. Neuroimage Clin. 2018; 18: 996–1006.
  41. Dulski J, Schinwelski M, Konkel A, et al. The impact of subthalamic deep brain stimulation on polysomnographic sleep pattern in patients with Parkinson's disease — preliminary report. Neurol Neurochir Pol. 2018; 52(4): 514–518.
  42. Kurtis MM, Rajah T, Delgado LF, et al. The effect of deep brain stimulation on the non-motor symptoms of Parkinson's disease: a critical review of the current evidence. NPJ Parkinsons Dis. 2017; 3: 16024.
  43. Eggink H, Szlufik S, Coenen MA, et al. Non-motor effects of deep brain stimulation in dystonia: a systematic review. Parkinsonism Relat Disord. 2018; 55: 26–44.
  44. Jhunjhunwala K, Pal PK. The non-motor features of essential tremor: a primary disease feature or just a secondary phenomenon? Tremor Other Hyperkinet Mov (N Y). 2014; 4: 255.
  45. Dafsari HS, Reker P, Stalinski L, et al. EUROPAR and the IPMDS (International Parkinson's and Movement Disorders Society) Non-Motor Parkinson's Disease Study Group. Quality of life outcome after subthalamic stimulation in Parkinson's disease depends on age. Mov Disord. 2018; 33(1): 99–107.
  46. Wang JW, Zhang YQ, Zhang XH, et al. Cognitive and psychiatric effects of STN versus GPi deep brain stimulation in Parkinson's disease: a meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One. 2016; 11(6): e0156721.
  47. Kahan J, Papadaki A, White M, et al. The safety of using body-transmit MRI in patients with implanted deep brain stimulation devices. PLoS One. 2015; 10(6): e0129077.
  48. Poon CCM, Irwin MG. Anaesthesia for deep brain stimulation and in patients with implanted neurostimulator devices. Br J Anaesth. 2009; 103(2): 152–165.
  49. Okun MS, zeilman PR, foundation (U.S.) NP. Parkinson’s disease: deep brain stimulation a practical guide for patients and families. National parkinson foundation, incorporated, 2014.
  50. Medtronic Manuals n.d. https://manuals.medtronic.com/manuals/main/en_US/home (May 14, 2020).
  51. St. Jude Medical Instructions n.d. https://manuals.sjm.com/?ct=professional (May 14, 2020).
  52. Product Manuals — Boston Scientific n.d. https://www.bostonscientific.com/manuals/manuals/landing-page.html (May 14, 2020).
  53. Schinwelski MJ, Dulski J, Łuczak W, et al. Radiation therapy in patients with implanted deep brain stimulation. Neurol Neurochir Pol. 2020; 54(3): 280–283.
  54. Smilowska K, Bloem BR, Esselink RAJ, et al. Keep calm and beam on? Unmet needs in radiotherapy and deep brain stimulation. Parkinsonism Relat Disord. 2020; 71: 15–16.
  55. Practice FAQs | American Association of Neuromuscular & Electrodiagnostic Medicine n.d. https://www.aanem.org/Practice/Practice-FAQs (May 14, 2020).
  56. Gechev A, Kane NM, Koltzenburg M, et al. Potential risks of iatrogenic complications of nerve conduction studies (NCS) and electromyography (EMG). Clin Neurophysiol Pract. 2016; 1: 62–66.

Regulamin

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

 

Wydawcą serwisu jest  "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel. +48 58 320 94 94, faks +48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl