Towpik E. IF-mania: Journal Impact Factor nie jest właściwym wskaźnikiem oceniania wyników badań naukowych, indywidualnych uczonych ani ośrodków badawczych. Nowotwory J Oncol 2015; 65: 465–475 Głos w dyskusji

Forum dyskusyjne • Discussion forum

Towpik E. IF-mania: Journal Impact Factor nie jest właściwym wskaźnikiem oceniania wyników badań naukowych, indywidualnych uczonych ani ośrodków badawczych. Nowotwory J Oncol 2015; 65: 465–475
Głos w dyskusji

Piotr Widłak

Invited commentary

Przyłączając się do dyskusji na temat „IF-manii”, chciałbym zwrócić uwagę na trzy kwestie.

Pytanie pierwsze: czy wskaźniki „naukometryczne” są potrzebne?

Wchodząc w rolę „pracownika nauki”, musimy pogodzić się z koniecznością udziału w bezustannym procesie oceny — badaczy, prac naukowych, projektów badawczych czy jednostek naukowych. Oceniani jesteśmy my i sami oceniamy innych. Kluczowa w tej ocenie jest zazwyczaj wartość opublikowanych prac naukowych. Idealnym rozwiązaniem byłoby oczywiście uważne zapoznanie się przez oceniającego z treścią publikacji i wyrobienie samodzielnego poglądu na ich wartość. Niestety, rozwiązanie takie pozostaje często możliwością czysto hipotetyczną. Oceniający dostrzega wtedy korzyści płynące z możliwości wykorzystania jakiegoś „obiektywnego” wskaźnika wartości prac publikowanych przez ocenianego naukowca czy zespół (instytucję). Tak więc odpowiedź na pierwsze pytanie, przynajmniej w moim przypadku, brzmi: TAK.

Pytanie drugie: czy dysponujemy użytecznymi wskaźnikami „naukometrycznymi”?

Najpowszechniej stosowanym wskaźnikiem „naukometrycznym” jest tzw. Journal Impact Factor (IF), który z założenia (został stworzony jako miernik oceny czasopism) nie jest przeznaczony do oceny wartości konkretnej pracy naukowej, badacza czy instytucji naukowej (a wszelkie możliwe nadużycia w jego tworzeniu i stosowaniu omówił w swoim artykule Prof. Towpik). Naszą lokalną wariacją na temat IF jest indeks, popularnie nazywany „listą ministerialną czasopism”. Indeks ten, podobnie jak IF, został stworzony do oceny czasopism i posiada wszystkie jego wady (choć umożliwia bardziej „sprawiedliwe” niż IF porównanie czasopism specjalizujących się w różnych dziedzinach nauki). Bardziej miarodajnym wskaźnikiem wartości pracy naukowej, a tym samym elementem oceny jej autora, jest liczba cytowań tej pracy (i będący jej pochodną tzw. indeks Hirscha). Podstawowym problemem jest tu jednak czynnik czasu — prace opublikowane wcześniej mają większą liczbę cytowań, a badacze dopiero rozpoczynający karierę mają niższą wartość indeksu Hirscha. W tej sytuacji zarówno liczba cytować, jak i indeks Hirscha powinny być korygowane ze względu na ten czynnik, co jednak komplikowałoby obliczenie i wykorzystanie obu wskaźników. Trudno również udawać, że nie istnieje problem nadużyć związanych z wykorzystaniem i tych wskaźników (np. zjawisko wzajemnego cytowania). Tak więc odpowiedź na drugie pytanie w mojej opinii brzmi: NIE.

Pytanie trzecie: „co robić?”

Ja na to pytanie odpowiadam w sposób następujący:

  1. jeśli tylko jest to możliwe, to nie wykorzystuję dostępnych wskaźników „naukometrycznych” jako podstawy oceny wartości badaczy czy pracy naukowej,

  2. jeśli już muszę to zrobić, to wykorzystuję je z pełną świadomością ich ograniczeń i podatności na różnego typu „skrzywienia”.

Na koniec propozycja: nie traktujmy wyniku „analizy naukometrycznej” ani jako „prawdy obiektywnej”, ani jako „statystycznego kłamstwa” — nic nie zastąpi zdrowego rozsądku, z jakim podejdziemy do tego problemu.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Widłak

kierownik Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów,

b. zastępca dyrektora Oddziału ds. Naukowych

Centrum Onkologii — Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Oddział w Gliwicach

ul. Armii Krajowej 15, 44–101 Gliwice

e-mail: widlak@io.gliwice.pl

Regulations

Important: This website uses cookies. More >>

The cookies allow us to identify your computer and find out details about your last visit. They remembering whether you've visited the site before, so that you remain logged in - or to help us work out how many new website visitors we get each month. Most internet browsers accept cookies automatically, but you can change the settings of your browser to erase cookies or prevent automatic acceptance if you prefer.

Wydawcą serwisu jest VM Media sp. z o.o. VM Group sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl