Vol 6, No 4 (2020)
Research paper
Published online: 2021-02-18
Get Citation

Wytrwałość w przestrzeganiu zaleceń lekarskich u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych metotreksatem

Katarzyna Dułacz, Martyna Borowczyk, Piotr Leszczyński
DOI: 10.5603/FR.2020.0021
·
Forum Reumatologiczne 2020;6(4):147-154.

paid access

Vol 6, No 4 (2020)
Prace oryginalne
Published online: 2021-02-18

Abstract

Wstęp: Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest jedną z najbardziej agresywnych chorób zapalnych tkanki łącznej. Podstawowe znaczenie w jej terapii odgrywają syntetyczne leki modyfikujące przebieg choroby, głównie metotreksat (MTX).Czynnikiem warunkującym skuteczność farmakoterapii jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich, ze szczególnym
uwzględnieniem wytrwałości w stosowaniu zaleconego leczenia, w czasie, w jakim lek jest przyjmowany(persistence).

Cel: Celem niniejszej pracy była ocena wytrwałości w stosowaniu zaleconego leczenia poprzez wykazanie liczby i czasu przerw w leczeniu metotreksatem u chorych na RZS.

Materiał i metody: Grupę badawczą stanowiło 112 kobiet w wieku 20–85 lat (średnia wieku 51,0 ± 14,9 lat) chorych na RZS rozpoznanym zgodnie z kryteriami ACR/EULAR 2010 z czasem trwania choroby od roku do 45 lat (średnia 8,6 ± 7,5 lat), leczonych metotreksatem. Badanie ankietowe przeprowadzono w terminie od października 2014 do stycznia 2015 roku. Anonimowe ankiety były zbierane i opracowywane przez osobę nie będącą lekar zem. Lekarze, wśród których pacjentów przeprowadzano ankiety, nie przeprowadzali ankiet jak również ich nie kontrolowali.

Wyniki: W leczeniu RZS wśród analizowanej grupy pacjentów zaobserwowano występowanie przerw w leczeniu metotreksatem. Jakiekolwiek przerwy w przyjmowaniu zgłaszało 71 osób, czyli 63% całej populacji badanej. Siedemdziesiąt procent chorych zgłosiło 1–4 pominiętych dawek w roku, a 16% powyżej 8 takich pominięć. Przerwy w leczeniu trwały najczęściej poniżej 1 miesiąca (72%), ale aż 14% chorych samowolnie odstawiało lek na dłużej niż 2 miesiące.

Wnioski: U pacjentów z RZS leczonych metotreksatem wykazano brak wytrwałości w poddawaniu się zaleceniom terapeutycznym, co skutkować może znaczącym minimalizowaniem efektów ich leczenia, dając istotne medyczne, psychologiczne, farmakoekonomiczne i społeczno-ekonomiczne skutki. Wzrost świadomości istoty współpracy lekarz–pacjent w zakresie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wytrwałości w terapii i próby
podejmowania odpowiednich interwencji, wydają się nie do przecenienia w tym kontekście.

Abstract

Wstęp: Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest jedną z najbardziej agresywnych chorób zapalnych tkanki łącznej. Podstawowe znaczenie w jej terapii odgrywają syntetyczne leki modyfikujące przebieg choroby, głównie metotreksat (MTX).Czynnikiem warunkującym skuteczność farmakoterapii jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich, ze szczególnym
uwzględnieniem wytrwałości w stosowaniu zaleconego leczenia, w czasie, w jakim lek jest przyjmowany(persistence).

Cel: Celem niniejszej pracy była ocena wytrwałości w stosowaniu zaleconego leczenia poprzez wykazanie liczby i czasu przerw w leczeniu metotreksatem u chorych na RZS.

Materiał i metody: Grupę badawczą stanowiło 112 kobiet w wieku 20–85 lat (średnia wieku 51,0 ± 14,9 lat) chorych na RZS rozpoznanym zgodnie z kryteriami ACR/EULAR 2010 z czasem trwania choroby od roku do 45 lat (średnia 8,6 ± 7,5 lat), leczonych metotreksatem. Badanie ankietowe przeprowadzono w terminie od października 2014 do stycznia 2015 roku. Anonimowe ankiety były zbierane i opracowywane przez osobę nie będącą lekar zem. Lekarze, wśród których pacjentów przeprowadzano ankiety, nie przeprowadzali ankiet jak również ich nie kontrolowali.

Wyniki: W leczeniu RZS wśród analizowanej grupy pacjentów zaobserwowano występowanie przerw w leczeniu metotreksatem. Jakiekolwiek przerwy w przyjmowaniu zgłaszało 71 osób, czyli 63% całej populacji badanej. Siedemdziesiąt procent chorych zgłosiło 1–4 pominiętych dawek w roku, a 16% powyżej 8 takich pominięć. Przerwy w leczeniu trwały najczęściej poniżej 1 miesiąca (72%), ale aż 14% chorych samowolnie odstawiało lek na dłużej niż 2 miesiące.

Wnioski: U pacjentów z RZS leczonych metotreksatem wykazano brak wytrwałości w poddawaniu się zaleceniom terapeutycznym, co skutkować może znaczącym minimalizowaniem efektów ich leczenia, dając istotne medyczne, psychologiczne, farmakoekonomiczne i społeczno-ekonomiczne skutki. Wzrost świadomości istoty współpracy lekarz–pacjent w zakresie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wytrwałości w terapii i próby
podejmowania odpowiednich interwencji, wydają się nie do przecenienia w tym kontekście.

Get Citation

Keywords

reumatoidalne zapalenie stawów; metotreksat; nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich; minimalizacja efektu leczenia

About this article
Title

Wytrwałość w przestrzeganiu zaleceń lekarskich u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych metotreksatem

Journal

Forum Reumatologiczne

Issue

Vol 6, No 4 (2020)

Article type

Research paper

Pages

147-154

Published online

2021-02-18

DOI

10.5603/FR.2020.0021

Bibliographic record

Forum Reumatologiczne 2020;6(4):147-154.

Keywords

reumatoidalne zapalenie stawów
metotreksat
nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich
minimalizacja efektu leczenia

Authors

Katarzyna Dułacz
Martyna Borowczyk
Piotr Leszczyński

References (32)
  1. Kotarba-Kańczugowska M, Kucharski K, Linder-Kopiecka I, et al. Ja pacjent! Perspektywa organizacji pacjentkach na stan opieki reumatologicznej w Polsce, Raport Organizacji Pacjenckich, Warszawa. 2014; 14–21: 85–88.
  2. Głuszko P, Filipowicz-Sosnowska A, Tłustochowicz W. Reumatoidalne zapalenie stawów, Zalecenia postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Reumatologia. 2012; 50(2): 83–90.
  3. Piotrowska R, et al. Kwiatkowska B. Krasucki M, . Badania MR odcinka szyjnego kręgosłupa w reumatoidalnym zapaleniu stawów z uwzględnieniem metodyki badań i stosowanych pomiarów, Polski Przegląd Radiologii. 2001; 66(4): 20–24.
  4. The Merck Manual, Podręcznik diagnostyki i terapii, Trzecie wydanie polskie. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008: 363–373.
  5. Filipowicz-Sosnowska A. Reumatoidalne zapalenie stawów w Reumatologia Kliniczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008: 495–518.
  6. Kucharz E. Reumatoidalne zapalenie stawów w Wielka Interna – Reumatologia. Medical Tribune Polska, Warszawa 2010: 75–88.
  7. Silman A. Oxford textbook of rheumatology. Oxford University Press 1998: 811–828.
  8. Moskalewicz M, Filipowicz-Sosnowska A, Szczechliński J. Choroby reumatyczne. In: Kruczyński J. ed. Dekada Kości i Stawów 2000-2010. Rok pierwszy, Epidemiologia, stan profilaktyki, diagnostyki i leczenia chorób układu kostno-stawowego w Polsce. Perspektywa na dziesięciolecie. , Kraków 2000.
  9. Lidgren L. The Bone and Joint Decade 2000-2010, Bull World Health Organization. 2003; 81(9): 629.
  10. Aletaha D, Neogi T, Silman A, et al. Rheumatoid arthritis classification criteria: an American College of Rheumatology/ European League Against Rheumatism collaborative initiative. Arthritis Rheum. 2010; 62: 2569–2581.
  11. Aletaha D, Neogi T, Silman A. 2010 Rheumatoid arthritis classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative. Ann Rheum Dis. 2010; 69: 1580–1588.
  12. Rółkowski K, Zięba I, Malec S, et al. Racjonalizacja farmakoterapii reumatoidalnego zapalenia stawów. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu. 2014(2): 149–152.
  13. Koligat D, Paczkowska A, Leszczyński P, et al. Analiza kosztów farmakoterapii u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych biologicznymi lekami modyfikującymi przebieg choroby. Nowiny Lekarskie. 2013; 85(5): 394–398.
  14. Samborski W, Brzosko M. Reumatologia praktyczna. ABC a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, 37-80, Warszawa 2011: 37–80,–115–129.
  15. Filipowicz-Sosnowska A, Zimmermann-Górska I, Musiał J. Choroby układowe tkanki łącznej w Interna Szczeklika - podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012: 1788–1801.
  16. Steuer A, Keat AC. Perioperative use of methotrexate-a survey of clinical practice in the UK, British Journal of. Rheumatology. 2003; 15: 15–20.
  17. Tłustochowicz W. Międzynarodowe standardy stosowania metotrekstu w chorobach reumatycznych, ze szczególnym uwzględnieniem reumatoidalnego zapalenia stawów. Reumatologia. 2012; 50( 2): 91–92.
  18. Charakterystyka Produktu Leczniczego – Metotreksat (online). http://leki.urpl.gov.pl/files/Methotrexat_Ebewe_2_5_5_10_tabl. (15.08.2016).
  19. Bayraktar-Ekincioglu A. Consensus Development on Requirements in Methotrexate Prescribing, monitoring and Patient’s Self-Care in the Treatment of Rheumatoid Arthritis, Hacettepe University. Journal of the Faculty of Pharmacy. 2013; 33(1): 1–24.
  20. Jasińska M, Kurczewska U, Orszulak-Michalak D. Zjawisko non-adherence w procesie opieki farmaceutycznej. Farmacja Polska. 2009; 65(11): 765–771.
  21. Simpdon S, Eurich D, Majumdar S, et al. A meta-analysis of the association between adherence to drug therapy and mortality. British Medical Journal. 2006; 33(7557): 15.
  22. Szczęch R, Szyndler A, Wierucki Ł. Jak poprawić skuteczność terapii nadciśnienia tętniczego? Doświadczenia z programu edukacji pacjentów w ramach Polskiego Projektu 400 Miast. Arterial Hypertension. 2006; 10(5): 350–361.
  23. Gaciong Z, Kuna P. Adherence, complliance, persistance – współpraca, zgodność i wytrwałość – podstawowy warunek sukcesu terapii. Medycyna po Dyplomie. 2008(03/08): 2–3.
  24. Mueller S, Krueger K, Flacke J. Non-Adherence and Non-Persistence Should be Analyzed Separately: The Example of Methotrexate (Mtx) Therapy in the Therapy of Newly Treated Rheumatoid Arthritis in Germany. Value in Health. 2015; 18(7): A719.
  25. E. Sabaté, Adherence to Long-Term Therapies: Evidence for Action. Geneva: World Health Organization. 2003.
  26. Fransen JM, Creemers M, van Riel P. Remission in rheumatoid arthritis: agreement of the disease activity score (DAS28) with the ARA preliminary remission criteria. Rheumatology. 2004; 43(10): 1252–1255.
  27. Jasińska M, Kurczewska U, Orszulak-Michalak D. Zjawisko non-adherence w procesie opieki farmaceutycznej. Farmacja Polska. 2009; 65(11): 765–771.
  28. Łazowski J, Szewczyński J. Problem farmakoterapii i opieki farmaceutycznej u ludzi w wieku podeszłym. Farmacja Polska. 2003; 59(22): 1027–1037.
  29. Meske S, Lampartem-Lang R. Reumatoidalne zapalenie stawów. Rozpoznanie, leczenie, samokontrola. PZWL, Warszawa 1997: 10–12.
  30. Simpdon S, Eurich D, Majumdar S, et al. A meta-analysis of the association between adherence to drug therapy and mortality. British Medical Journal. 2006; 33(7557): 15.
  31. Smolen J, Landewė R, Breedveld F, et al. EULAR recomendations for the managment of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs. Ann Rheum Dis. 2010; 69: 964–975.
  32. Smolen JS, Landewe R, Breedveld FC, et al. EULAR recommendations for the managment of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs; 2013 update. Ann Rheum Dis. 2014; 73(3): 429–509.

Important: This website uses cookies. More >>

The cookies allow us to identify your computer and find out details about your last visit. They remembering whether you've visited the site before, so that you remain logged in - or to help us work out how many new website visitors we get each month. Most internet browsers accept cookies automatically, but you can change the settings of your browser to erase cookies or prevent automatic acceptance if you prefer.

Wydawcą serwisu jest  "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail:  viamedica@viamedica.pl