Tom 6, Nr 4 (2020)
Artykuł przeglądowy
Opublikowany online: 2020-12-02
Pobierz cytowanie

Guzkowe zapalenie tętnic — obraz kliniczny, diagnostyka i leczenie

Magdalena Żychowska
DOI: 10.5603/FD.a2020.0019
·
Forum Dermatologicum 2020;6(4):117-121.

dostęp płatny

Tom 6, Nr 4 (2020)
Prace poglądowe
Opublikowany online: 2020-12-02

Streszczenie

Guzkowe zapalenie tętnic (PAN, polyarteritis nodosa) należy do układowych zapaleń średnich naczyń. Wyróżnia się dwie odmiany choroby — postać systemową i postać skórną. Postać układowa jest potencjalnie zagrażającym życiu schorzeniem, podczas gdy odmiana skórna charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem. Celem pracy jest omówienie symptomatologii, diagnostyki i leczenia PAN oraz zwrocenie uwagi na objawy dermatologiczne schorzenia. W przebiegu postaci systemowej PAN zmiany skórne obserwuje się u 28–60% chorych. Najczęściej są to: wyczuwalna plamica, livedo reticularis oraz obecność zapalnych guzków. Rzadziej występują wykwity pokrzywkowate, przejściowe zmiany rumieniowe, zapalenie żył powierzchownych, zmiany martwicze w lokalizacji dystalnej lub linijne wybroczyny w kształcie drzazgi pod płytkami paznokciowymi. Zmiany skórne w przebiegu postaci skórnej PAN najczęściej lokalizują się na kończynach dolnych, rzadziej na kończynach górnych lub na tułowiu. Do najczęstszych zmian należą zapalne guzki, livedo reticularis oraz owrzodzenia. Zwykle towarzyszą im znaczne dolegliwości bólowe. Owrzodzenia często goją się z pozostawieniem zanikowych blizn barwy kości słoniowej (atrophie blanche), o gwiaździstym układzie i otoczonych teleangiektazjami. Rozpoznanie zarówno postaci systemowej, jak i postaci skórnej PAN opiera się na spełnieniu określonych kryteriów diagnostycznych. Terapia postaci układowej PAN składa się z leczenia indukującego remisję i leczenia podtrzymującego. Wybór metody terapeutycznej powinien być uzależniony od ciężkości przebiegu choroby i schorzeń współwystępujących, zwłaszcza zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B. Przebieg postaci skórnej PAN jest najczęściej łagodny, z okresami zaostrzeń i remisji, a w terapii pierwszego rzutu stosuje się zwykle niesteroidowe leki przeciwzapalne, kolchicynę i dapson. Ze względu na częste występowanie objawów skórnych, znajomość przebiegu, diagnostyki i leczenia PAN jest ważnym elementem codziennej praktyki dermatologicznej.

Streszczenie

Guzkowe zapalenie tętnic (PAN, polyarteritis nodosa) należy do układowych zapaleń średnich naczyń. Wyróżnia się dwie odmiany choroby — postać systemową i postać skórną. Postać układowa jest potencjalnie zagrażającym życiu schorzeniem, podczas gdy odmiana skórna charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem. Celem pracy jest omówienie symptomatologii, diagnostyki i leczenia PAN oraz zwrocenie uwagi na objawy dermatologiczne schorzenia. W przebiegu postaci systemowej PAN zmiany skórne obserwuje się u 28–60% chorych. Najczęściej są to: wyczuwalna plamica, livedo reticularis oraz obecność zapalnych guzków. Rzadziej występują wykwity pokrzywkowate, przejściowe zmiany rumieniowe, zapalenie żył powierzchownych, zmiany martwicze w lokalizacji dystalnej lub linijne wybroczyny w kształcie drzazgi pod płytkami paznokciowymi. Zmiany skórne w przebiegu postaci skórnej PAN najczęściej lokalizują się na kończynach dolnych, rzadziej na kończynach górnych lub na tułowiu. Do najczęstszych zmian należą zapalne guzki, livedo reticularis oraz owrzodzenia. Zwykle towarzyszą im znaczne dolegliwości bólowe. Owrzodzenia często goją się z pozostawieniem zanikowych blizn barwy kości słoniowej (atrophie blanche), o gwiaździstym układzie i otoczonych teleangiektazjami. Rozpoznanie zarówno postaci systemowej, jak i postaci skórnej PAN opiera się na spełnieniu określonych kryteriów diagnostycznych. Terapia postaci układowej PAN składa się z leczenia indukującego remisję i leczenia podtrzymującego. Wybór metody terapeutycznej powinien być uzależniony od ciężkości przebiegu choroby i schorzeń współwystępujących, zwłaszcza zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B. Przebieg postaci skórnej PAN jest najczęściej łagodny, z okresami zaostrzeń i remisji, a w terapii pierwszego rzutu stosuje się zwykle niesteroidowe leki przeciwzapalne, kolchicynę i dapson. Ze względu na częste występowanie objawów skórnych, znajomość przebiegu, diagnostyki i leczenia PAN jest ważnym elementem codziennej praktyki dermatologicznej.
Pobierz cytowanie

Słowa kluczowe

zapalenie naczyń; guzkowe zapalenie tętnic; zapalenie średnich naczyń

Informacje o artykule
Tytuł

Guzkowe zapalenie tętnic — obraz kliniczny, diagnostyka i leczenie

Czasopismo

Forum Dermatologicum

Numer

Tom 6, Nr 4 (2020)

Typ artykułu

Artykuł przeglądowy

Strony

117-121

Data publikacji on-line

2020-12-02

DOI

10.5603/FD.a2020.0019

Rekord bibliograficzny

Forum Dermatologicum 2020;6(4):117-121.

Słowa kluczowe

zapalenie naczyń
guzkowe zapalenie tętnic
zapalenie średnich naczyń

Autorzy

Magdalena Żychowska

Referencje (21)
  1. De Virgilio A, Greco A, Conte M, et al. Polyarteritis nodosa: A contemporary overview. Autoimmun Rev. 2016; 15(6): 564–570.
  2. Zhou Q, Yang D, Ombrello AK, et al. Early-onset stroke and vasculopathy associated with mutations in ADA2. N Engl J Med. 2014; 370(10): 911–920.
  3. Chasset F, Francès C. Cutaneous Manifestations of Medium- and Large-Vessel Vasculitis. Clin Rev Allergy Immunol. 2017; 53(3): 452–468.
  4. Soowamber M, Weizman AV, Pagnoux C. Gastrointestinal aspects of vasculitides. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2017; 14(3): 185–194.
  5. Kluger N, Pagnoux C, Guillevin L, et al. French Vasculitis Study Group. Comparison of cutaneous manifestations in systemic polyarteritis nodosa and microscopic polyangiitis. Br J Dermatol. 2008; 159(3): 615–620.
  6. Lightfoot RW, Michel BA, Bloch DA, et al. The American College of Rheumatology 1990 criteria for the classification of polyarteritis nodosa. Arthritis Rheum. 1990; 33(8): 1088–1093.
  7. Yates M, Watts RA, Bajema IM, et al. European Vasculitis Study Group. EULAR recommendations for the management of primary small and medium vessel vasculitis. Ann Rheum Dis. 2009; 68(3): 310–317.
  8. Criado PR, Marques GF, Morita TC, et al. Epidemiological, clinical and laboratory profiles of cutaneous polyarteritis nodosa patients: Report of 22 cases and literature review. Autoimmun Rev. 2016; 15(6): 558–563.
  9. Nakamura T, Kanazawa N, Ikeda T, et al. Cutaneous polyarteritis nodosa: revisiting its definition and diagnostic criteria. Arch Dermatol Res. 2009; 301(1): 117–121.
  10. Daoud MS, Hutton KP, Gibson LE. Cutaneous periarteritis nodosa: a clinicopathological study of 79 cases. Br J Dermatol. 1997; 136(5): 706–713.
  11. Bansal NK, Houghton KM. Cutaneous polyarteritis nodosa in childhood: a case report and review of the literature. Arthritis. 2010; 2010: 687547.
  12. Soufir N, Descamps V, Crickx B, et al. Hepatitis C virus infection in cutaneous polyarteritis nodosa: a retrospective study of 16 cases. Arch Dermatol. 1999; 135(8): 1001–1002.
  13. Imanishi H, Tsuruta D, Oshimo T, et al. Cutaneous polyarteritis nodosa induced by Mycobacterium tuberculosis. J Dermatol. 2012; 39(8): 738–739.
  14. Ambrosio MR, Rocca BJ, Ginori A, et al. Renal infarction due to polyarteritis nodosa in a patient with angioimmunoblastic T-cell lymphoma: a case report and a brief review of the literature. Diagn Pathol. 2012; 7: 50.
  15. Culver B, Itkin A, Pischel K. Case report and review of minocycline-induced cutaneous polyarteritis nodosa. Arthritis Rheum. 2005; 53(3): 468–470.
  16. Morgan AJ, Schwartz RA. Cutaneous polyarteritis nodosa: a comprehensive review. Int J Dermatol. 2010; 49(7): 750–756.
  17. Criado PR, Marques GF, Morita TC, et al. Epidemiological, clinical and laboratory profiles of cutaneous polyarteritis nodosa patients: Report of 22 cases and literature review. Autoimmun Rev. 2016; 15(6): 558–563.
  18. de Menthon M, Mahr A. Treating polyarteritis nodosa: current state of the art. Clin Exp Rheumatol. 2011; 29(1 Suppl 64): S110–S116.
  19. Krishnan S, Bhakuni DS, Kartik S. Rituximab in refractory cutaneous polyarteritis. Int J Rheum Dis. 2012; 15(5): e127.
  20. Kluger N, Guillot B, Bessis D. Ulcerative cutaneous polyarteritis nodosa treated with mycophenolate mofetil and pentoxifylline. J Dermatolog Treat. 2011; 22(3): 175–177.
  21. Buffiere-Morgado A, Battistella M, Vignon-Pennamen MD, et al. Relationship between cutaneous polyarteritis nodosa (cPAN) and macular lymphocytic arteritis (MLA): Blinded histologic assessment of 35 cPAN cases. J Am Acad Dermatol. 2015; 73(6): 1013–1020.

Ważne: serwis https://journals.viamedica.pl/ wykorzystuje pliki cookies. Więcej >>

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies m.in. w celach statystycznych, dostosowania serwisu do potrzeb użytkownika (np. język interfejsu) i do obsługi logowania użytkowników. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić opcje dotyczące cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Czym są i do czego służą pliki cookie możesz dowiedzieć się na stronie wszystkoociasteczkach.pl.

Wydawcą serwisu jest  "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail:  viamedica@viamedica.pl