Pneumonologia i Alergologia Polska 04/2013

Jan Zieliński

II Klinika Chorób Płuc, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Kierownik: prof. dr hab. n. med. D. Górecka

Historii Szpitala Wolskiego w Warszawie ciąg dalszy…

Pneumonol. Alergol. Pol. 2013; 81: 411–412

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Jan Zieliński, II Klinika Chorób Płuc, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, ul. Płocka 26, 01–138 Warszawa,

tel.: (22) 431 21 44, faks: (22) 431 24 54, e-mail: j.zielinski@igichp.edu.pl

Praca wpłynęła do Redakcji: 1.02.2013 r.

Szanowna Redakcjo!

Nawiązując do artykułu poświęconego zamordowaniu pracowników i chorych Szpitala Wolskiego (obecnie Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc przy ulicy Płockiej 26 w Warszawie) opublikowanego przed kilku miesiącami w „Pneumonologii i Alergologii Polskiej” [1] chciałbym dodać kilka informacji.

Pierwszą, bardzo pomyślną wiadomością jest pozytywne zakończenie starań o godne upamiętnienie tej ofiary dla Polski złożonej przez kilkanaście tysięcy mieszkańców dzielnicy Wola w Warszawie. Byli wśród nich pracownicy i chorzy Szpitala Wolskiego. Staraniem Rady Ochrony Pamięci Miejsc Walk i Męczeństwa w miejscu ich śmierci postawiony został pomnik w kształcie wysokiego metalowego krzyża (ryc. 1).

 

Rycina 1. Krzyż z metalu, postawiony 1 sierpnia 2012 roku. Dzieło zaprojektowane i wykonane przez rzeźbiarza Marka Moderaua

Pomnik zaprojektował i wykonał znany rzeźbiarz warszawski, pan Andrzej Moderau.

Planowane jest oddzielenie strefy upamiętnienia (krzyż i tablice informacyjne) od stojącego z tyłu salonu sprzedaży samochodów i parkingu strefą zieleni oraz instalację stałego oświetlenia.

Po drugie, wyjaśniono także pochodzenie napisu na wschodniej ścianie cokołu tablicy upamiętniającej tę zbrodnię niemiecką (ryc. 2).

Napis brzmi: „Najdroższym Weronikom matce i siostrze ku wiecznej pamięci Stach Jabłoński”. Obok napisu symbol Polski Walczącej. Rodzina Jabłońskich mieszkała przy ul. Górczewskiej 13. Rodzice, Błażej i Weronika, mieli troje dzieci, dwóch synów i córkę Weronikę. Wojna doświadczyła tę rodzinę bardzo ciężko. Ojciec został zabity we wrześniu 1939 roku podczas bombardowania Warszawy. Brat Stanisława był żołnierzem AK (zgrupowanie Kampinos), zginął w walce z Niemcami i jest pochowany na cmentarzu w Budach Zosinie. W styczniu 1944 roku Stanisław Jabłoński został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, skąd wrócił w maju 1945 roku. Wtedy dowiedział się o śmierci matki i siostry. Mieszkanie przy Górczewskiej było już zajęte przez nowych lokatorów.

Zdecydował się pojechać do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie się urodził. Pod opieką wujka ukończył studia lekarskie, a także stomatologiczne. Pracował w Kraśniku Lubelskim, a potem w Cementowni „Nowiny”. Przepracował rok w Iraku, aby móc kupić mieszkanie w Warszawie. Po powrocie do stolicy często spędzał długie godziny w miejscu, w którym zginęły najbliższe mu osoby. W latach 80. przy okazji przebudowy miejsca upamiętnienia (tablica Tchorka) spowodował umieszczenie napisu na cokole tablicy. Jego przywiązanie do tego miejsca zwróciło uwagę dziennikarzy 2 programu TVP, którzy nakręcili krótki film, na którym Stanisław Jabłoński wzruszająco wspomina matkę i siostrę. Kopia filmu jest dostępna w Bibliotece Naukowej Instytutu Gruźlicy (kierownik pani Stella Fronczak).

Rycina 2. Stela upamiętniająca miejsce masowego mordu dokonanego przez żołnierzy niemieckich na cywilnych mieszkańcach dzielnicy Wola w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego w sierpniu 1944 roku. Na wschodniej ścianie steli tekst dopisany przez Stanisława Jabłońskiego: „Najdroższym Weronikom matce i siostrze ku wiecznej pamięci Stach Jabłoński”

Uzyskanie tych wiadomości było dość łatwe. W centrali PCK znajdowała się jedynie fiszka, na której zanotowano powrót Stanisława Jabłońskiego z Niemiec. W książce telefonicznej znalazłem wielu abonentów o tym imieniu, ale tylko trzy panie Jabłońskie. Dwie panie miało imiona popularne obecnie, ale imię trzeciej, Jadwiga, mogło należeć do osoby, z którą szukałem kontaktu. To przypuszczenie okazało się trafne.

Jestem wdzięczny pani Jadwidze Jabłońskiej za opowieść o życiu męża i zgodę na skopiowanie filmu. Pan Stanisław zmarł w 2003 roku.

Piśmiennictwo:

  1. Woźniewski Z. Historia Szpitala Wolskiego w Warszawie 1877–1944. Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie, 1991. Reprint dwóch dzieł tegoż autora: 1. Rys historyczny Szpitala Wolskiego w Warszawie (1877–1939), Lekarski Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1948; 2. Szpital Wolski w Warszawie w latach okupacji (1939–1944), PZWL, Warszawa 1960.

Important: This website uses cookies. More >>

The cookies allow us to identify your computer and find out details about your last visit. They remembering whether you've visited the site before, so that you remain logged in - or to help us work out how many new website visitors we get each month. Most internet browsers accept cookies automatically, but you can change the settings of your browser to erase cookies or prevent automatic acceptance if you prefer.

Czasopismo Pneumonologia i Alergologia Polska dostęne jest również w Ikamed - księgarnia medyczna

Wydawcą serwisu jest "Via Medica sp. z o.o." sp.k., ul. Świętokrzyska 73, 80–180 Gdańsk

tel.:+48 58 320 94 94, faks:+48 58 320 94 60, e-mail: viamedica@viamedica.pl